X
تبلیغات
طبیعت ودرمان

طبیعت ودرمان
بیان مسائل درمانی وکمک به اشرف مخلوقات 
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 1
آبنوس‏
فوايد: ماليدن آن جهت رويانيدن مژگان، قطع خون زخم‏هاى تازه، منع جوش‏هاى پر آب.
آبگينه‏
گياهى كه در شوره زار و خرابه‏ها مى‏رويد. شاخه‏هاى آن باريك مايل به سرخى و بر شاخه‏هاى آن چيزى شبيه به تخم به قدر برنج و بر جامه مى‏چسبد.
فوايد: دو اوقيه از عصاره آن با شكر جهت سرفه كهنه بسيار مؤثر/ ماليدن عصاره آن جهت بواسير/ غرغره آن جهت ورم لوزتين/ با روغن گل جهت درد گوش مفيد/ مضر: سر مصلح آن: نبات.
آفتاب‏پرست‏
فوايد: اگر آب چهار عدد از سرشاخه‏هاى گلدار و تازه آن كه شامل برگ و تخم نيز باشد بگيريد و با عسل شيرين كنيد و بخوريد، محلّل و مسهل بلغم و صفرا و قاعده‏آور و اگر با سركه مخلوط خورده شود براى رفع سمّيت عقرب/ 20 تا 30 گرم برگ و سرشاخه‏هاى گلدار گياه را در يك ليتر آبجوش دم كنيد و آب صاف كرده آن را هر صبح و ظهر و شب يك فنجان بنوشيد جهت دفع سنگ كليه/ ماليدن تازه كوبيده شده آن براى رفع انواع زگيل و اگزما/ مضر: طحال مصلح آن: عسل/ برگ آن را بكوبيد و با شير مخلوط نموده و به موضع بماليد براى تحليل بردن ورم پرده دماغ اطفال و همچنين درمان نقرس پيچيدگى عصب/ خوردن 8 گرم از تخم آن براى دفع سنگ مثانه/ نوشيدن آب دم‏كرده آن براى قطع تب.
آفتابگردان‏
فوايد: دافع سموم، مفتح سد دماغى و كبدى و تقويت‏كننده معده، جگر و باه، مفيد براى ام‏الصبيان و بواسير، رافع جراحت ريه، درمان يرقان، تسكين‏دهنده درد دندان/ عصاره گل‏هاى تازه آفتابگردان براى رفع تب، همچنين تب مالاريا/ تخم آن ادرارآور و نرم‏كننده سينه و حنجره، صاف‏كننده صدا، مفيد براى ناراحتى‏هاى ريوى و تسكين سرفه و سرماخوردگى، خنثى‏كننده سمّ عقرب، تقويت بينايى‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 2
/ برگ تازه آن را آب بگيريد و نصف استكان آب آن را بنوشيد، جهت باز كردن قاعدگى و سقطكننده جنين/ آب جوشانده ريشه آن را در دهان مزمزه كنيد جهت تسكين درد دندان/ آن را خشك كنيد بعد مثل غبار نرم بساييد، سپس خمير نموده و بر كمر بماليد براى تقويت هوس‏هاى جنسى.
آمله‏
فوايد: آن را در شربت قند خوب بجوشانيد تا مثل مربا شود، هر روز دو عدد ميوه كامل آن را با بدون هسته به همراه يك قاشق از شربت آن بخوريد جهت رفع سوءهاضمه‏اى را كه از ضعف مزاج باشد، درمان درد موضعى را كه از ضعف و بى‏قوگى باشد، جلوگيرى از عرق بدن كه از ضعف بدن به وجود/ زنانى كه به علتى باردار نمى‏شوند، در هر ماه فقط هفت روز يعنى در دوران قاعدگى اگر از آن استفاده كنند پس از مدتى باردار خواهند شد/ آن را بپزيد و هر روز مقدارى از آن را همراه با آب آن كه شيرين كرده‏ايد، بخوريد و يا چند عدد تازه آن را ميل كنيد براى تقويت ذهن و قلب، زياد كردن مقاومت بدن در برابر ويروس‏ها و باكترى‏ها و ساير ميكروب‏ها، جلوگيرى از استفراغ، اشتهاآور، مبرّد، خنك‏كننده، ادرارآور، مليّن مزاج و در عين حال قابض، زيادكننده نيروى جنسى، قطع‏كننده جريان آب دهان و عطش و خون بواسير و انواع خونريزى، مسهل سودا و بلغم رقيق، خشك‏كننده رطوبت‏هاى معده و روده، رفع نسيان و فراموشى و فلج و ماليخوليا/ آن را بدون هسته بكوبيد و با آرد كُنار و آب مخلوط كرده و بخوريد براى قطع اسهال مزمن و نشاندن حرارت خون/ آن را بدون هسته با هم وزن آن شكر بساييد، بعد با كمى روغن بادام شيرين خمير درست كنيد و هر روز صبح ناشتا 20 گرم از آن بخوريد براى تقويت چشم و رفع پيچش شكم/ آن را بدون هسته با گشنيز خشك به اندازه مساوى بساييد و همراه با غذاى نرم بخوريد جهت درمان اسهال كهنه/ پودر آن را در آب خنك بريزيد و بر پيشانى بماليد براى جلوگيرى از خون دماغ/ پودر آن را با حنا مخلوط و خمير نموده شب‏ها بر پوست سر بماليد موها را قوى و تار موها را بلندتر مى‏كند و از سفيد شدن موها جلوگيرى مى‏نمايد/ مضر: طحال مصلح آن: سنبل‏الطيب و عسل/ شبها روغن آن را بر سر بماليد موها را بسيار قوى و تار مو را سالم و طويل مى‏كند و از زود سفيد شدن موها جلوگيرى مى‏نمايد.
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 3
آويشن‏
فوايد: تازه آن را به صورت سبزى با غذا بخوريد جهت تقويت معده، تقويت ديد چشم/ خوردن 10 گرم كوبيده آن مخلوط با عسل و آب گرم براى درمان فلج و لقوه و رفع فراموشى، درمان صرع، تقويت كليه و قوه باه/ 15 تا 25 گرم خشك آن را در يك ليتر آبجوش دم كنيد و هر روز پنج تا شش فنجان آن را به تدريج بنوشيد جهت عفونت‏هاى ريوى، سرفه‏هاى پى‏درپى، سياه سرفه، آسم يا تنگى نفس، سرماخوردگى و برونشيت و زكام، آنژين، سردردى كه از اعصاب يا از سوء هاضمه باشد، سردرد نيمه سر شديد يا ميگرن، رفع لكنت زبان، رفع سوءهاضمه و سنگينى معده و تخمه و دل درد و ورم روده، بادشكن، درمان بيمارى‏هاى پوستى، درد اعصاب، تشنجات عصبى يا پرش موضعى و اختلالات كبدى، اسهال و ترشحات چركى ادرار و حيض، درمان سكسكه، قطره‏قطره ادرار كردن، خُرد كننده سنگ مثانه، تسكين درد رحم، تقويت‏كننده قلب، فرح‏افزا، زيادكننده هوش و قوه ادراك، افزايش‏دهنده بول و حيض و عرق و شير، بازكننده گرفتگى‏هاى روده‏ها، براى تحليل آماس و خون منجمد شده در اثر سموم نباتى يا حيوانى، ضد قارچ و انگل بوده، تسهيل در خارج شدن جنين و مشيمه، درمان كچلى، رفع تبخال، رفع دلهره و تسكين درد سياتيك/ 20 تا 30 گرم ساقه‏هاى گلدار آن را در يك ليتر آبجوش دوازده دقيقه دم كرده و آب آن را صاف و شيرين سازيد و روزى چهار تا پنج فنجان از آن را به نوبت بنوشيد رفع خستگى و اگر بعد از غذاهاى روزانه بنوشيد رفع بى‏اشتهايى پس از بيمارى و نقاهت، نوشيدن يك فنجان آن را قبل از خواب براى درمان بى‏خوابى شما/ آن را در شراب بخيسانيد و بخوريد براى جلوگيرى از استفراغ/ آن را در دهان بجويد براى رفع بوى بد دهان/ 10 گرم از آن را كه از سرسبزى چيده‏ايد به مدت سه هفته در نيم ليتر الكل بخيسانيد بعد به اندازه نصف آن آب اضافه كنيد و هر روز با آن الكل قرقره نماييد و هر روز سه بار قرقره را ادامه دهيد، ورم لوزه تين را درمان مى‏كند و ديگر احتياج به عمل ندارد/ بيماران مبتلا به رماتيسم مى‏توانند 500 گرم از آن را در كيسه‏اى بريزند و در مقدارى آب انداخته و پانزده دقيقه بجوشانيد، بعد آب آن را در يك وان پر از آب با درجه حرارت 35 تا 40 قرار داده و 20 دقيقه در آن وان استراحت كنند.
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 4
بعد بلافاصله خود را خشك كرده و لباس‏هاى گرم بپوشند و از حمام خارج شده و در رختخواب بخوابند و روى خود را هم گرم بپوشانند تا خوب عرق كنند، اين عمل براى آنان شفابخش است/ آن را بجوشانيد و با آبش موضع درد را كمپرس كنيد براى درمان رگ‏به‏رگ شدگى عضو و پيچيدگى عضلات/ 50 گرم ساقه گلدار آن را در يك ليتر آبجوش 12 دقيقه دم كنيد و روزى سه بار پارچه يا پنبه‏اى را در آن فرو كرده و بر تبخال بماليد، آن را درمان مى‏كند/ برگ‏هاى تازه آن را خورد كنيد و بدون آب در ظرفى سربسته آن را بپزيد بعد پخته آن را در گاز يا پارچه‏اى تميز بپيچيد و تا گرم است روى عضو ببنديد. براى درمان بيمارى‏هاى بلغمى، درد سينه، درد گردن، تسكين درد مفاصل/ آب جوشانده غليظ آن را به سر بماليد جهت نابود كردن رشك و شپش سر، تقويت پياز مو، قطع ريزش آن/ شياف آن براى خشك كردن/ مضر: مصرف زياد آن عضله قلب را تضعيف مى‏كند، صداى گوش ايجاد مى‏كند، ايجاد سرگيجه مى‏نمايد/ 20 تا 30 گرم از گل آن را در يك ليتر آبجوش دم كنيد، بعد آب آن را صاف نموده و بنوشيد، نيروبخش، خلطآور، قاعده‏آور، ضد درد، ضد تشنج و به طور خفيف عرق‏آور، تقويت‏كننده معده، نفخ شكم و سوءهاضمه، رفع اسهال يا اختلالات روده.
اسارون‏
فوايد: 5 تا 15 گرم خشك آن را نرم بكوبيد بعد با مقدارى مويز مخلوط نموده مجدداً بكوبيد تا به صورت خمير درآيد و به مرور تكه‏تكه از آن بخوريد، قى‏آور، نرم‏كننده سينه، مفيد براى جراحت‏هاى جهاز هاضمه/ نوشيدن آب دم‏كرده برگ آن لطيف‏كننده، بازكننده انسداد و گرفتگى‏هاى مجارى عروق، مقوى و پاك‏كننده دماغ و اعصاب، كبد، طحال و كليه، درمان صرع، لقوه، فلج، سستى اعضا، تشنج و خواب‏رفتگى/ 5 گرم از كوبيده خشك آن با شير شتر يا شير گوسفند مخلوط و خورده شود براى تقويت نيروى جنسى سردمزاجان/ 15 گرم از خشك آن را در دو ليتر آب انگور به مدت 50 تا 60 روز بخيسانيد بعد آن را مصرف كنيد براى رفع دردهاى داخلى، تشنگى، يرقان، ورم كبد، طحال، پاك كردن آلات بول و رحم از رطوبت‏هاى لزج، پاك كردن كليه، مثانه، تسكين درد آنها، رفع سختى ادرار، قطع قاعدگى، درد مفاصل و لگن خاصره، سياتيك و نقرس.
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 5
اسپرغم‏
فوايد: نوع گل كوچك آن مقوى كبد، دفع سموم مخصوصاً سم عقرب/ عصاره گل و برگ آن جهت يرقان، درد رحم، خارج شدن جنين البته با نشستن در عصاره آن/ ماليدن برگ آن جهت درمان زخم‏ها، فرارى دادن جانوران گزنده و با سركه جهت سردرد بلغمى و با زيت جهت كزاز و رفع تب‏ها/ فرش كردن برگ آن جهت فرارى دادن جانوران گزنده و پشه و كشتن كپك/ حمول عصاره آن باعث سقط جنين به سرعت.
اسپند (اسفند)
فوايد: هر شب موقع خواب يك قاشق چايخورى دانه آن را در دهان بريزيد و بدون آن كه دندان روى آن گذاشته شود با آب گرم ميل كنيد ضد انگل و خواب‏آور، جهت سستى كمر كه از شهوت‏رانى زياد باشد، جلوگيرى از احتلام شبانه، تب‏بر، براى درد معده، كاهش‏دهنده بادهاى روده، افزايش ترشح شير/ ساعتى 12 عدد آن را بدون تماس با دندان بلع نماييد جهت توقف اسهال در اثر گرمازدگى/ آشاميدن جرم آن براى درمان صرع، فالج، جنون، فراموشى/ 35 گرم آن را بجوشانيد بعد صاف‏كرده آن را در عسل يا روغن كنجد مخلوط كنيد و به مدت يك ماه هر روز كمى بخوريد براى درمان آسم يا تنگى نفس/ 7 تا 5 گرم آن را بكوبيد و به مدت 15 شب بخوريد سياتيك را شفا مى‏دهد/ ماليدن دم كرده پودر اسفند براى تقويت اعضا و رفع سستى و سياه كردن مو/ آن را بجوشانيد تا چند قطره آب باقى بماند هنگام خون دماغ در بينى بچكانيد خون را بند مى‏آورد/ مضر: گرم مزاجان، باعث سردرد، استفراغ مصلح آن: رب ميوه‏هاى ترش، سكنجبين/ نوشيدن آب دم كرده برگ آن قاعده‏آور، زيادكننده ترشح شير، سقطكننده جنين، تقويت نيروى جنسى و درمان رماتيسم/ ريشه آن را بسيار نرم بساييد با روغن ايرسا خمير نم وده به صورت شياف مصرف كنيد جهت باز كردن دهانه عروق و خون بواسير/ روغن آن را هم بخوريد و هم بر روى مواضع درد بماليد براى درمان فلج، لقوه، رعشه، سستى، صرع/ حقنه يا تنقيه روغن آن براى تسكين درد كمر و سياتيك و سردى كليه و رحم/ بخور آن جهت درد دندان و رفع چشم بد/ آويختن آن در پارچه كبود براى رفع سحر/ حقنه آن جهت درمان درد كمر، كليه و رحم مفيد.
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 6
اسفيد سفيد (تره تيزك)
فوايد: خوردن آن، كشنده كرم معده/ آب جوشانده آن جهت منع ريختن موى/ مضر: معده، مثانه مصلح آن: كاسنى، سركه/ خوردن تخم بستانى آن، بسيار محرك باه، قاتل جنين و اقسام كرم معده، تقويت ذهن، خارج‏كننده فضول سينه و ريه و مواد فاسد از بدن، دفع‏كننده ريزش چرك معده، مقوى اشتها/ آشاميدن 3 درهم آن با آب گرم جهت رفع قولنج، تنقيه سينه و ريه/ ماليدن آن با عسل جهت سرفه و درد پهلو/ ماليدن آن با تخم نيم‏برشت بسيار مصلح سينه و شكستگى اعضا/ مضر: كليه مصلح آن: شكر، نبات.
اسفيراج‏
فوايد: پارچه را بدان تر كرده و به موضع بماليد، رفع گوشت زايد فاسد و درمان سوختگى آتش/ با روغن و گل سرخ و بنفشه، جهت معالجه درد سر/ با اقليميا و آب ريشه انگور شغال جهت منع رويانيدن مو/ با شير جهت ورم‏هاى گرم مفاصل، زخم‏ها، درد چشم/ حمل آن جهت منع حاملگى و قطع ريزش حيض/ ماليدن آن بر محل گزيدگى عقرب جهت تسكين آن/ مضر: خوردن آن كشنده، باعث سفيد شدن زبان و متغير شدن رنگ رخساره و بدن و آشفتگى اعصاب و اعضا، اختلاط عقل، سرد شدن بدن، خشك شدن حلق، سرفه شديد مصلح آن: قى كردن و آشاميدن آب جوشانده تخم كرفس و انيسون و رازيانه با عسل و انجير پخته.
اشترخار
فوايد: تمام گياه يعنى شاخه و برگ و ريشه را در سركه داخل بطرى سربسته بريزيد و به مدت چهل روز در مجاورت آفتاب قرار دهيد، بعد هر بار بيست و پنج گرم از آن را بخوريد براى تسكين دردها/ 20 تا 50 گرم از برگ آن را در يك ليتر آبجوش دم كنيد و هر روز چند بار و هر مرتبه يك فنجان از آب صاف كرده آن را بنوشيد جهت افزايش ادرار، خلطآور، بازكننده گرفتگى و انسداد، گرم‏كننده معده، اشتهاآور است و كمك به هضم غذا، درمان سردردها يكطرفه و تپش قلب، درمان يرقان و اسهال صفراوى، رفع بى‏اشتهايى دوره نقاهت و بيمارى‏ها/ مضر: دماغ و كليه، قى‏آور مصلح آن:
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 7
شربت غوره يا شربت ريواس/ اگر ريشه آن در سركه پروده شود و هر بار 25 گرم از آن خورده شود، بازكننده گرفتگى و انسداد، گرم‏كننده معده، اشتهاآور و كمك به هضم غذا، رفع بى‏اشتهايى در دوره نقاهت بيماران، زيادكننده ادرار، درمان يرقان و اسهال صفراوى/ هر بار نصف ليوان از عرق اشترخار را با نصف ليوان آب مخلوط نموده بنوشيد مفيد براى كليه و كبد و طحال، ضد سم و ضد سرطان.
اطريفل‏
فوايد: مقدارى از برگ تازه آن را بخوريد و يا نيم‏گرم خشك آن را در يك فنجان آبجوش دم كرده و آب صاف كرده آن را بنوشيد جهت افزايش ترشحات معده، مقوى معده و نيروبخش، براى درمان نقرس، رماتيسم، استسقا، در موارد تب‏هاى نوبه‏اى و افراد داراى كمبود ويتامين C، رفع تبخال، رفع كم‏خوابى و تب‏هايى كه موجب كم‏خوابى مى‏شود.
افتيمون‏
فوايد: اگر يك هفته، هر روز ده درهم آن را در 450 گرم شير تازه دوشيده بخيسانند و با 75 گرم سكنجبين بنوشند جهت رفع ماليخوليا، تشنج و خفقان/ مضر: ريه مصلح آن: زعفران، كتيرا، روغن بادام.
افربيون‏
فوايد: محلول آن در روغن حب‏البطم و ماليدن آن مفيد براى لقوه/ اگر به روغن قسط يا روغن غار گرم نموده و به آن بدن را مالش دهيد مفيد براى فلج و استرخا/ قرار دادن نرم ساييده آن در بينى مفيد براى افراد داراى صرع و سكته/ غرغره حل شده آن در آب گرم جهت صرع/ كشيدن آن با عسل جهت آمدن آب در چشم/ ماليدن آن جهت دفع گوشت زياده زخم‏ها و مفيد بر زخم به وجود آمده از گزيدن سگ ديوانه/ فرزجه يك حبه ساييده شده آن جهت تنگ كردن فرج، تقويت رحم، بدبويى آن/ مضر: سزاوار نيست به تنهايى آن را نوشيد.
افسنتين (مروه)
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 8
فوايد: نوشيدن آب جوشانده آن به تنهايى و يا با عسل نافع براى لقوه، فالج، استرخا، رعشه، صرع، سكته/ ماليدن آب جوشانده آن در عسل جهت درد چشم و ورم/ قرار دادن گوش در برابر بخار براى ورم گوش/ چكاندن آب جوشانده آن در بادام تلخ و با كمى زهره بز جهت كاهش باد گوش و رافع كرى هر چند كهنه باشد و درآمدن آب از گوش/ آشاميدن آب جوشانده آن جهت تنقيه سينه و ريه/ آشاميدن آن با ناردين جهت درد معده و كاهش نفخ و باد/ ماليدن آن جهت تقويت معده و اشتهاآور/ مخلوط آن با موم و روغن گلسرخ جهت درد تهيگاه، درد معده كهنه و جگر و بواسير، سفتى رحم/ آشاميدن آب جوشانده به تنهايى جهت نيكويى رنگ رخساره/ با برنج يا با عدس جهت كشتن و خارج كردن اقسام كرم و ايجاد اسهال/ آشاميدن ده درم آب جوشانده آن جهت گزيدن عقرب/ ماليدن آن جهت گريزانيدن جانوران گزنده/ مضر: ضعيف‏كننده معده مصلح آن براى سردمزاجان: انيسون، مصطكى.
افسنطين بحرى‏
فوايد: آب دم‏كرده برگ‏هاى آن را بنوشيد براى رفع تب‏هاى نوبه‏اى و تب‏هاى راجعه/ 8 گرم گل و برگ آن را در 100 گرم آب بجوشانيد و آب صاف كرده آن را بنوشيد، مقوى معده و ضد كرم/ 4 تا 8 گرم از گل‏هاى آن را در 200 تا 300 گرم آبجوش دم‏كرده و از آب آن به صورت تنقيه استفاده كنيد جهت نابود كردن كرم و كرمك.
افسنطين كبير
فوايد: 50 گرم گل و سرشاخه‏هاى گلدار آن را در يك ليتر آبجوش دم كرده و آب آن را صاف نماييد و هر صبح و ظهر و شب يك فنجان بعد از غذا بنوشيد، جهت كمك به هضم غذا، تونيك و ادرارآور، استفاده در تب‏هاى نوبه‏اى، آب‏آوردگى، رفع حالت قطع عادت ماهيانه زنان جوان كه ناشى از ضعف مفرط يا ركود فعاليت رحم است، بازكننده مجارى عروق، قابض، مسهل صفرا و زردآب و ساير اخلاط تلخ كه در معده جمع شده/ اگر به مدت ده روز هر روز يك فنجان از دم‏كرده آن را بياشاميد براى رفع كم‏اشتهايى ناشى از سردى، معالجه يرقان/ نوشيدن آب دم‏كرده 10 گرم از آن، يا


ادامه مطلب
[ دوشنبه سی ام مرداد 1391 ] [ 8:42 ] [ سیدمسعودموسوی الریحانی ]
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 36
خولنجان‏
فوايد: خوردن آن جهت تقويت معده، رفع سوءهاضمه، اسهال خونى، رفع مسموميت حاصل از غذاى فاسد، درمان سرطان/ آن را نرم بساييد و با عسل مخلوط كرده و بخوريد براى خشك كردن رطوبت‏ها و دفع بلغم و اخلاط لزج، كاهش بادها، تقويت معده، كليه، كبد و مثانه، باز كردن انسداد مجارى كبد و طحال، كاهش ورم طحال، درمان عطش، يرقان، دل‏پيچه، درد رحم، مقوى معده، بادشكن، محرك، تقويت‏كننده اعصاب، رفع سردرد، تسكين درد پهلو، افزايش نيروى جنسى، تصفيه صوت، سرفه، درد كمر، رفع قولنج/ خوردن ساييده آن جهت كم كردن سرعت پيشرفت سرطان/ خوردن 4 گرم كوبيده آن با يك ليوان شير بز تازه دوشيده جهت زياد كردن نعوظ/ مكيدن آن براى رفع بوى بد دهان/ چون غبار نرم بساييد بعد با كمى روغن زيتون مخلوط نموده و هر شب بر پوست صورت بماليد جهت رفع كك‏مك/ آن را خوب در دهان بجويد و با آب دهان مخلوط كرده و روى سر يا بدن طفل مبتلا به تشنج بماليد جهت درمان آن/ خوردن آن با آب سرد براى ازدياد ترشح ادرار و افزايش ترشحات عادت ماهيانه/ 5 گرم آن را با افسنطين نرم بساييد و با شربتى بخوريد براى درد سينه، تنگى نفس، سرفه‏هاى كهنه، پاك كردن سينه از خلطهاى لزج/ آن را به صورت پودر درآورده و با روغن زيتون مخلوط نموده و به موضع بماليد براى درمان فلج، سستى اعضا و دردگوش/ شياف آن در مهبل براى باز كردن قاعدگى و سقط جنين و تسكين درد رحم/ نگه داشتن آن در زير زبان باعث سرعت تكلم اطفال و موجب نعوظ/ يك درم ساييده آن با يك اوقيه شير بز تازه جهت تحريك باه/ مضر: دل مصلح آن: صندل، طباشير، انيسون، كتيرا/ آب جوشانده برگ آن براى پاك كردن ترشحات پس از زايمان/ شستشو با آب جوشانده آن براى درمان روماتيسم.
خيرى (شب بو)
فوايد: خشك آن را بساييد و بخوريد، جهت تقويت قلب، درمان فلج و ناتوانى جنسى، تقويت جگر، طحال/ آشاميدن 3 درم از آن جهت سقط جنين و خارج‏كننده مرده آن/ كشيدن آن در چشم جهت سفيدى چشم/ ماليدن روغن آن جهت ورم رحم، مفاصل، تقويت موى/ ماليدن آن با عاقرقرحا و
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 37
تخم نجره بر كمر جهت تقويت باه/ شياف در مهبل جهت تنقيه رحم و خوشبو كردن آن و تنگى فرج/ ماليدن آن براى رفع ورم رحم و مفاصل و تقويت مو/ پخته آن به موضع بماليد براى رفع دندان درد/ ماليدن خشك آن جهت تقويت عصب و خوشبو كردن عرق و با آرد جهت اندمال جراحت و كاهش ورم آن/ بخور آن جهت رفع بدبويى عفونات/ تخم آن، نرم‏كننده سينه، تب‏بر، جهت تقويت معده، افزايش نيروى جنسى، كاهش ورم و آسيب‏هايى كه به چشم وارد مى‏شود/ مصلح آن: مورد.
خيرى برّى‏
فوايد: خوردن تخم آن، مقوى، محرّك، نرم‏كننده سينه، افزايش‏دهنده نيروى جنسى/ نوشيدن آب دم‏كرده آن هر روز جهت كنترل سرطان، كوبيده آن مخلوط با سركه به عنوان پادزهر، ضدسم.
درمنه (علف جاروب)
ماليدن خاكستر آن با روغن زيتون يا روغن زنبق براى جلوگيرى از ريختن مو، تسريع در رشد مو/ مضر: معده، عصب، سردرد مصلح آن: ترمس، مصطكى.
درونج‏
فوايد: مقوى حافظه، دل، معده، طحال، جهت خفقان، ماليخوليا، تقويت‏هاضمه، تسكين درد رحم، رفع ضرر گزيدن عقرب و رتيل و ساير جانوران سمى، رفع طاعون/ خوردن آن با شكر جهت درد سينه/ مصلح آن: رازيانه، رب غوره/ آويختن سوراخ كرده آن به نخى به زير كمر زن حامله جهت تسكين درد ولادت و حفظ جنين از آفات.
دم‏الاخوين (خون سياوشان)
فوايد: آشاميدن آن قطع كننده خونريزى از اعضاى داخلى، رفع حرارت كبد و معده، تقوت معده، منع اسهال/ كشيدن آن به چشم جهت تقويت بينايى و قرحه چشم/ پاشيدن آن به بن دندان جهت تقويت لثه/ مضر: كليه مصلح آن: كتيرا/ گويند اگر بلور و شيشه را با آن رنگ كنند رنگين‏تر از عقيق شود.
ذنب الخيل‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 38
نباتى كه نزديكى آب‏ها مى‏رويد.
فوايد: خوردن آن جهت قطع خونريزى زنان، سرفه مزمن و امراض سينه، ورم جگر/ زياد نوشيدن آن جهت كاهش فتق/ ماليدن آن التيام‏دهنده زخم‏هاى بزرگ و ورم مقعد/ مصلح آن: شكر و روغن بادام.
راتيانج‏
فوايد: آشاميدن نيم مثقال آن با زرده تخم‏مرغ نيم پخته جهت سرفه مزمن و ربو/ كشيدن آن مانند تنباكو روز اول يك دفعه روز دوم دو دفعه و روز سوم 3 دفعه جهت سرفه، زخم شش بسيار مؤثر/ ماليدن آن جهت التيام زخم، خشونت پوست/ با تخم كتان جهت رفع زگيل آويخته در مقعد و بواسير، كجى ناخن.
رواند (ريشه ريواس)
فوايد: خوردن آن جهت كاهش باد و نفخ كليه و مثانه و رحم، تسكين درد آنها، خفقان، رفع سرماى معده و كبد، سرفه مزمن/ با هليله كابلى، غاريقون و صبر جهت شقيقه، فالج، كزاز، جنون/ با شيره تخم خربزه و شيره خارخسك و به مقدار يك مثقال تا دو درم جهت رفع قطع ادرار/ با آب پرسياوشان و قنطوريون جهت تب‏هاى بلغمى و ضعف مفاصل/ ماليدن آن با سركه جهت رفع قرمز شدن پوست و زردزخم و آثار ضرب‏ديدگى/ با خطمى يا تخم خيارى و آرد جو جهت استحكام استخوان در رفته/ ماليدن آن جهت ضرب‏ديدگى، سقطكننده جنين، تسكين درد و سموم خصوصاً عقرب/ مضر: اطفال و افراد ضعيف مصلح آن: صمغ عربى.
روناس‏
فوايد: خوردن آن با عسل جهت افراد فلجى كه عضو فلج آن بى‏حس شده، لقوه، سستى اعضا، يرقان، تقويت معده، قطع ريزش بسيار بول غليظ و حيض و شير/ با سكنجبين جهت طحال و تنقيه جگر/ حمول آن خارج‏كننده جنين/ ماليدن ريشه آن با عسل جهت لك‏هاى صورت ناشى از آفتاب/ خوردن ساييده شده ريشه آن با غذا جهت گزيدن سگ ديوانه/ 2 تا 4 گرم از ريشه آن را نرم بكوبيد و با سكنجبين مخلوط نموده ميل كنيد جهت باز كردن گرفتگى‏هاى كبد، طحال، درمان فلج، زردزخم،
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 39
رفع عوارض حاصله در پوست در اثر ضربه و كوفتگى/ 10 تا 15 گرم از آن را در يك ليتر آبجوش دم كنيد و صاف شده آن را بنوشيد، قاعده‏آور، درمان نرمى استخوان/ 2 تا 4 گرم آن را نرم بكوبيد و با عسل مخلوط كرده و بخوريد جهت درمان فلج، بى‏حسى، سستى اعضا، سياتيك، لقوه، يرقان، تقويت معده، ازدياد ترشح ادرار غليظ، شير و عادت ماهيانه/ خوردن برگ و شاخه و ميوه آن رفع‏كننده سم جانوران گزنده/ مضر: مثانه، سر مصلح آن: كتيرا، انيسون.
روناس كوهى (هزار فشان)
فوايد: نوشيدن آب دم‏كرده برگ و سرشاخه‏هاى جوان آن براى تقويت معده، پاك كردن معده از مواد لزج، تسكين درد قلب و معده، ترشح زياد شير و ادرار/ ماليدن ريشه آن براى كندن و ضخيم كردن مو/ ريشه آن را در روغن زيتون بپزيد و به موضع بماليد جهت درمان بواسير و نواسير مقعد، نرم كردن سفتى‏ها، تسكين دردهاى سرد، رفع چرك‏هاى زخم/ ماليدن آن با خلّر و شنبليله براى كاهش ورم، سر باز كردن دُمل، رفع لكه‏هاى سياه كه بعد از جراحت‏ها و زخم‏ها ايجاد مى‏شود/ مضر: طحال، ايجاد اختلال در ذهن و عقل.
زاج سبز
فوايد: آشاميدن يك درم سوخته آن جهت رفع سم و با عسل جهت خارج كردن كرم معده/ چكاندن آن در گوش جهت درد گوش/ مغز آن را با سورمه مخلوط كرده و در چشم بكشيد تا وقتى كه اثر آن در چشم باشد خواب به شم نمى‏آيد/ پاشيدن پودر آن بر موضع جهت درمان بواسير/ مخلوط سوخته آن با سورنجان و گذاشتن آن در زير زبان جهت برفك دهان/ مضر: زياده از يك درم كُشنده.
زاج سفيد
فوايد: كشيدن سوخته آن به چشم جهت تنقيه چرك گوشه‏هاى چشم/ ساييدن آن به عضو جهت قطع خونريزى همه اعضا، ورم پى دندان، عضلات حلق/ حمول آن با آب گندنا جهت قطع خونريزى رحم/ هر روز يك قاشق چايخورى از آن را در يك لگن آب ملايم حل كنيد و پا را در آن بشوييد جهت رفع عرق و عفونت و بوى بد پا/ آن را نرم ساييده و بپاشيد جهت جلوگيرى از
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 40
خونريزى زخم، رفع گوشت زايد و التيام‏دهنده زخم‏ها/ آن را مساوى با زاج سبز نرم بساييد و بپاشيد جهت درمان زخم مقعد كه همراه با چرك و خون باشد/ مضر: خوردن دو درم آن كشنده.
زراوند
فوايد: خوردن آن جهت كشتن كرم معده، نيكويى رنگ صورت، دفع باد/ با سكنجبين جهت طحال/ ماليدن آن جهت گزيدن عقرب و جانوران گزنده/ فرزجه آن جهت خارج كردن جنين بسيار مؤثر/ مضر: جگر، طحال مصلح آن: عسل/ خوردن زراوند گرد جهت سر درد، صرع، جنون، وسواس، سرفه مزمن، يرقان و تنقيه چرك زخم‏ها، رفع ورم سپرز، درد پهلو و تب/ با عسل جهت فالج و نقرس و دفع سموم/ ماليدن آن جذب‏كننده خار و استخوان ريز شده در اعضا/ با عسل جهت رويانيدن گوشت زخم‏هاى عميق/ مضر: طحال مصلح آن: عسل، روغن كدو و بنفشه.
زردك‏
فوايد: خوردن آن مقوى معده، زيادكننده جوهر منى، قطع سرفه و درد سينه و معده، خارج‏كننده سنگ كليه و مثانه/ پرورده آن در سركه مقوى معده و جگر/ مصلح آن: پختن آن با گوشت بزغاله/ حمول تخم آن جهت خارج نمودن جنين/ خوردن خام آن جهت رفع سموم/ آويختن آن در منازل باعث گريختن جانوران گزنده/ مضر: معده، حلق و عصب مصلح آن: انيسون.
زِرنيخ‏
فوايد: خوردن آن با ادويه مناسب جهت رفع گوشت زائد زخمها و رويانيدن گوشت بن دندان و كشنده اقسام كرم معده و ضخيم‏كننده مو (با آهك و خاكستر)/ خوردن زرد خام آن به مقدار كم براى سرفه رطوبتى/ يك دانگ سرخ آن با عسل جهت تصفيه صدا، رفع چرك سينه؛ چون قوى است اجتناب اين كار بهتر است/ اگر بر عضوى كه مى‏خواهيد مو در آنجا نرويد موى آن قسمت را زده و زرنيخ سرخ بدان موضع بماليد/ ماليدن آن با زهره گاو و شَبَت جهت منع سوزاندن آتش وقتى آن را لمس نماييد/ با صبر و حب‏البان همراه با پوست و آب كندنا جهت رفع دانه بواسير و التيام همه زخم‏ها/ اگر زرنيخ را در شير حل كنيد هر مگسى كه در آن افتد بميرد و حتى گويند هر مگسى كه از آن عبور كند.
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 41
زنيان (نانخواه)
فوايد: خوردن كوبيده آن، محرك، بادشكن، قابض، ضد اسهال و تهوع، ضدعفونى‏كننده و ضد انگل، رفع بيمارى‏هاى كبد، ناراحتى گلو و سرفه/ چكاندن آب جوشانده آن در گوش جهت سنگينى شنوايى/ خوردن آن جهت درد سينه، دفع رطوبت‏ها، كاهش باد، سفتى كبد و طحال/ يك سير از آن را در آبليمو 8 ساعت بخيسانيد بعد در آفتاب بخشكانيد و اين كار را هفت بار تكرار نمايد بعد از آن آن را با نبات نرم بساييد و هر شب موقع خواب يك قاشق غذاخورى از آن را بخوريد براى تقويت باه پيرمردانى كه هنوز تحليل نرفته/ ناشتا خوردن كوبيده آن با مغز گردو سوخته رافع سنگ كليه و مثانه/ ماليدن آن با سفيده تخم‏مرغ جهت ناف برآمده و با عسل جهت درد اعضا و كاهش ورم‏ها/ مضر: زياد خوردن آن باعث تاريكى بينايى و زردى بدن مصلح آن: گشنيز.
زوفا
فوايد: خوردن آن جهت خارج كردن باد، كرم معده، خون جامد، كاهش ورم، فالج، سرفه مزمن، ورم شش، درد سينه و پهلو و زانو و معده و جگر و قولنج، گزيدن جانوران/ بخار آن جهت كاهش باد گوش/ مضمضه پخته آن با سركه جهت درد دندان/ آشاميدن آب جوشانده آن با قردمانا و ايرسا جهت اسهال و نيكويى رنگ صورت/ مضر: جگر مصلح آن: صمغ عربى، انار ترش.
زيره سبز (زيره سفيد)
فوايد: خوردن دانه آن، گرم‏كننده، خشك‏كننده و قابض/ دانه آن را در سركه بخيسانيد، برشته كرده و بخوريد جهت قطع اسهالى ناشى از رطوبت و بلغم/ كوبيده آن را با آب و سركه مخلوط كرده و بخوريد براى درمان سختى تنفس و خفقان سرد، تقويت معده و كبد، تحريك اشتها، كاهش باد و نفخ، رفع سكسكه رطوبتى، رفع ترشى غذا در معده/ آن را نرم بكوبيد و با آب كرفس مخلوط نموده و بخوريد براى رفع انگل‏هاى معده/ مضمضه دم‏كرده آن براى تسكين درد دندان/ آن را با نمك بساييد و بر موضع بماليد جهت درمان پوسته پوسته شدن كنار ناخن/ آب آن را با عسل به چشم بكشيد جهت رفع خارش چشم/ عصاره آن را با سفيده تخم‏مرغ مخلوط نموده و در چشم بچكانيد جهت رفع خارش چشم ناشى از گرمى و حرارت/ آن را در سركه بخيسانيد و موقع خونريزى بينى‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 42
آن را در بينى بريزيد و هم استشمام كنيد جهت قطع خونريزى/ مضر: ريه مصلح آن: كتيرا/ روغن آن را هر شب بر پوست بماليد جهت نرم كردن پوست و رفع تَرَك‏خوردگى آن/ آب دم‏كرده ريشه آن را بنوشيد، ادرارآور، قاعده‏آور، بادشكن، مسكّن دردهاى معده، ضد تشنّج.
زيره كوهى (كرفس كوهى)
خوردن دانه آن، قاعده‏آور، بازكننده گرفتگى‏هاى كبد، رفع اثر سموم سرد و گزش جانوران سمّى، درمان سرفه سرد و تنگى نفس و تشنگى، مقوى معده، ضد نفخ، كمك به هضم غذا/ ماليدن آن به موضع براى درمان فلج، درد پشت، سياتيك/ مضر: مثانه، افراد گرم‏مزاج.
زيره سياه (كرمانى)
فوايد: خوردن آن، بادشكن، محرك، قاعده‏آور، شيرآور، تقويت‏كننده، ضد نفخ و تشنج، مقوى معده، كبد، كليه، تحريك اشتها، كاهش باد و ورم طحال، درمان اسهال رطوبتى، مسكّن درد معده، تقويت دختران جوان ضعيف، دفع اخلاط چسبيده به ديواره معده، محرك آروغ، مانع استفراغ، مقوى بدن و فربه كننده آن، كشنده و خارج‏كننده كرم معده/ پودر كوبيده آن جهت جلوگيرى از خونريزى/ نشستن در آب دم‏كرده آن براى تسكين دردهاى رحم/ آب آن را با عسل مخلوط كرده و بر زخم بماليد جهت درمان زخم گازگرفتگى سگ‏ها/ چكاندن آب آن در چشم براى رفع سرخى آن/ مضمضه به آب جوشانده آن، مسكّن درد دندان/ خوردن مداوم خشك نموده آن با سركه پرورده قطع‏كننده شهوت، باعث لاغرى و زردى بدن/ ماليدن آب زيره را بر بدن طفل تازه متولد شده، در مدت عمر شپش به بدن او نمى‏آيد/ مضر: ريه، كليه مصلح آن: عسل، كتيرا، صعتر.
سپستان‏
فوايد: خوردن 50 گرم يا 30 عدد از آن جهت تسكين حدّت صفرا، عطش، تب‏هاى گرم، خارج كردن كرم معده، رفع خشكى ريه، رفع ناراحتى‏هاى روده‏اى ناشى از افراط در مشروبات الكلى يا مشروبات گازدار يا ادويه‏هاى تند، درمان بيمارى‏هاى ريه و طحال/ گذاشتن آن در دهان و فرو بردن آب آن و يا آشاميدن آب دم‏كرده آن جهت نرم كردن سينه و حلق و ورم آن، خشونت صدا، سرفه، گرفتگى‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 43
صدا، خارج‏كننده كرم معده، جهت اسهال مرتب/ ماليدن آب جوشانده آن جهت گشودن دُمل/ مضر: معده، توليد رطوبت‏هاى بلغمى، تضعيف كبد مصلح آن: عناب و در سرد مزاج‏ها گل‏محمدى/ ماليدن گرد مغز هسته‏آن براى درمان بيمارى قارچى پوست و رفع التهاب پوست/ خوردن عصاره برگ آن خنك‏كننده/ ماليدن له كرده برگ آن براى تسكين سردرد و التيام زخم‏ها و كاهش ورم/ نوشيدن آب جوشانده پوست درخت آن براى تسكين دردهاى قولنج، رفع سوءهاضمه، كاهش تب، مقوى، قطع اسهال، كاهش تب، تسكين سردرد/ گَرد آن براى رفع التهاب‏ها و جوش‏هاى داخل دهان.
سداب‏
فوايد: 2 تا 5 گرم از آن را در يك ليتر آبجوش دم كرده و صبح و ظهر و شب بنوشيد براى زياد كردن عقل و هوش، مقوى معده، كاهش باد، اشتهاآور، قطع باه، قولنج، بواسير، خردكننده سنگ مثانه، درمان يرقان، رماتيسم و دردهاى اعصاب، بازكننده گرفتگى و انسداد مجارى،/ آن را نرم بكوبيد با انجير و مغز گردو مخلوط و دوباره كوبيده و بخوريد جهت دفع سموم گزندگان، رفع مسموميت ناشى از زياده‏روى در خوردن مشروبات الكلى/ نوشيدن آب دم‏كرده آن همراه با عسل جهت قطع سكسكه‏هاى غيرطبيعى، تسكين درد كمر و مفاصل، تعجيل در به وجود آمدن قاعدگى/ تازه آن را كوبيده و بر سر ببنديد براى تقويت و رشد موها، جلوگيرى از ريزش آن/ گرد ساييده شده آن را در بينى افراد خون دماغ شده بريزيد براى قطع خون/ گرد آن را با عسل مخلوط و به موضع بماليد جهت تسكين درد مفاصل/ آن را در سركه و روغن گلسرخ بجوشانيد و هر شب بر سر بماليد براى درمان كچلى و رفع جراحت سر/ با شبت جهت تسكين درد پهلو و سينه، تنگى نفس، سرفه مزمن، ورم ريه، درد مفاصل، تب و لرز/ جوشاندن آن در روغن جهت خارج كردن كرم معده/ جويدن برگ آن جهت رفع بوى پياز و سير از دهان/ خوردن مداوم آن هر روز به قدر يك درم براى رفع فلج، رعشه و تشنّج/ حمول تخم آن بعد از جماع مانع آبستن شدن و مقاوم همه سموم/ خوردن مداوم برگ و تخم آن باعث سقط جنين/ بوييدن مداوم آن باعث ضعف بينايى و حواس، تاريكى قلب/ ماليدن برگ آن جهت رفع درد گزيدن عقرب و رتيل و سگ ديوانه مفيد، مانع حمل/ چكاندن عصاره آن در گوش جهت سنگينى شنوايى/ چكاندن آب جوشانده آن با سركه در بينى اطفال جهت‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 44
رفع ام‏الصبيان و قطع خونريزى از بينى/ آب جوشانده آن جهت رفع قولنج/ كشيدن آن با آب رازيانه و عسل در چشم جهت رفع ضعف آن و باعث روشنايى نور چشم/ آن را در پوست انار گرم كنيد و در گوش بچكانيد جهت تسكين درد آن/ مصلح آن: سكنجبين و انيسون/ آشاميدن تخم كوبيده آن از يك تا 2 درم با عسل و سكنجبين جهت صرع و كابوس و روشنايى چشم و سردى معده، قولنج، اكثر سموم.
سداب برى‏
فوايد: ماليدن آن بر آهن جهت منع زنگ زدن آن/ ريختن آن در مكان گوسفندان و مرغان براى نزديك نشدن حيوانات موذى به آنجا.
سرخس‏
فوايد: خوردن گرد آن با سركه براى رفع اقسام كرم شكم/ خوردن پنج گرم از گرد خشك آن با عسل مانع حمل، سقط جنين، خفقان، زخم كليه و مثانه، نقرس، درد مفاصل، قطع خونريزى مخصوصاً خونريزى پس از زايمان، كاهش نفخ/ آشاميدن يك مثقال آن با 3 زرده تخم‏مرغ نيم‏برشت 3 روز متوالى جهت رفع گرفتگى اعضا، جنين سقط كرده، ضرب‏ديدگى/ مضر: ريه، افراد مبتلا به ناراحتى قلبى و كبدى.
سريش‏
فوايد: آشاميدن دم‏كرده برگ و گل و ساقه آن جهت تسكين سرفه و درد پهلو، كاهش ورم بيضه و باد و گاز، ترميم زخم‏هاى داخلى، جوش دادن استخوان شكسته، خردكننده سنگ مثانه، رفع سستى عضلات/ آب تازه برگ آن را گرفته بر روى دندان آسياب بماليد جهت تسكين درد آن/ ماليدن آن براى مداواى گزيدگى مار/ آب برگ و ساقه تازه آن را با زعفران ساييده مخلوط كرده و دم كنيد ماليدن و شستن چشم با آن براى رفع رطوبت‏هاى آن و گل مژه/ آب برگ و ساقه آن را گرفته با كندر و عسل نيم‏گرم شده مخلوط كرده و در گوش بچكانيد جهت رفع چرك گوش/ ساقه تازه آن را با روغن زيتون و سركه مخلوط كرده و بخوريد براى درمان يرقان/ خوردن 15 گرم از ميوه آن براى آسان نمودن قى كردن/ ماليدن ميوه آن با سركه به موضع براى رفع ضرر گزيدگى عقرب و
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 45
هزارپا/ خوردن 20 گرم از غده زيرزمينى آن براى تسكين درد پهلو و سرفه، درمان يرقان ناشى از حرارت صفرا/ خوردن آن با سركه براى جلوگيرى از ريختن موى سر/ ماليدن آن براى جوش خوردن استخوان شكسته و التيام زخم‏هاى بد، رفع ورم بيضه، گرفتگى عضلات و عصب‏ها/ ماليدن مخلوط آن با آرد جو براى درمان كچلى/ آن را با آب نيم‏گرم كم‏كم مخلوط كرده بعد از حل شدن چند قطره عطر بر آن بيفزاييد و به صورت بماليد و پس از 15 دقيقه صورت را بشوييد جهت رفع چين و چروك پوست صورت افراد مسن آب آن با سفيده تخم‏مرغ جهت سوختگى آتش و با آرد ترمس جهت خارش بدن/ مضر: كليه، گاهى موجب سستى معده مصلح آن: سكنجبين و گلقند.
سُعد
فوايد: خوردن 4 تا 10 گرم از كوبيده آن جهت كاهش سردرد، تقويت اعصاب، رفع بدبويى دهان ناشى از بدهضمى معده، خارج كردن عفونت‏ها، زياد كردن حافظه، نيكويى رخسار، تقويت معده و هاضمه و اعصاب، تحريك باه، اشتهاآور، دفع سم عقرب، خفقان، يرقان/ 3 تا 4 روز هر بار 30 گرم از كوبيده آن را با سركه مخلوط كرده و بخوريد جهت دفع كرم معده و كرم كدو/ با روغن حبه‏الخضراء جهت درد كمر، سردى كليه و مثانه، تب‏هاى كهنه، قطع استفراغ/ ماليدن آن جهت سنگينى شنوايى/ پاشيدن آن به بن دندان جهت تقويت دندان و لثه، خوشبويى دهان و رفع بدبويى آن/ ساييدن آن جهت رويانيدن گوشت بر زخم‏هاى مزمن/ مضر: حلق و صوت مصلح آن: شكر، انيسون.
سك بينج‏
فوايد: مصرف آن، جهت كاهش باد و قولنج و ورم‏هاى صلبه و طحال، قطع كننده فضولات غليظ سينه و ريه و مسكّن درد آن، درد مفاصل، ران‏ها و نقرس، كُشنده اقسام كرم معده و جنين و خارج‏كننده آن/ آشاميدن آن همراه با عسل جهت حركت دادن فلج كه حس و حركت آن از بين رفته، درد مفاصل/ به بينى كشيدن آن جهت درمان اسهال، خروج سنگ كليه و مثانه، قولنج، بواسير، تقويت باه/ خوردن 6 نخود از آن در 4 شب موقع خواب براى درمان ورم كليه/ خوردن 3 نخود از آن در 12 شب جهت زخم معده/ كشيدن آن بر چشم براى آب ريزش چشم/ استنشاق بوى آن با
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 46
سركه جهت سردرد و غش/ ماليدن آن با سركه جهت جذب خار از اعضاء و گزيدگى عقرب و جانوران گزنده/ مضر: مثانه و كليه مصلح آن: كتيرا.
سماق‏
فوايد: خوردن ساييده شده آن با آب سرد، مقوى معده، قطع خونريزى معده و خلط خونى از ريه، قطع خونريزى و رطوبت‏هاى سفيد از رحم/ آن را با نمك به دندان بماليد براى تقويت و استحكام لثه، رفع درد لثه ناشى از حرارت و گرمى، تسكين درد دندان‏هاى پوسيده/ ساييده شده آن را با سركه مخلوط و بر موضع بماليد براى درمان خارش بدن و جوش‏هاى خارش‏دار/ آن را با تره تازه كوبيده و به موضع بماليد براى درمان اگزما/ گَرد آن را در آب بخيسانيد و در زمان شروع چشم درد آن را با كمى كتيرا در چشم بچكانيد/ چكاندن چند قطره آب جوشانده سماق در گوش براى جلوگيرى از جريان چرك گوش/ كمپرس با آب دم‏كرده آن براى جلوگيرى از ورم كردن عضو ضربه ديده/ برگ درخت آن را جوشانده و به موضع بماليد براى درمان زخم‏هاى كهنه و خارش بدن/ شاخ و برگ آن را جوشانده و هر شب به موضع بماليد جهت رفع كك‏ومك و نيز به لثه ماساژ دهيد براى جلوگيرى از خونريزى آن/ شاخه و برگ و جوانه آن را بسيار نرم بكوبيد و با كمى آب دم كرده و به موى سر بماليد جهت سياه كردن آن/ حقنه يا تنقيه با دم‏كرده آن براى درمان زخم روده‏ها و اسهال خونى، تسكين دل درد/ ماليدن صمغ آن براى درمان جراحت‏ها و تسكين درد دندان/ نيم‏كوفته آن با زيره و آب سرد جهت كسى كه هميشه قى مى‏كند و غذا در معده آن نمى‏ماند و با زرده تخم‏مرغ و گشنيز خشك براى قطع اسهال/ مضر: معده و جگر مصلح آن: مصطكى، انيسون/ ماليدن برگ آن بر معده اطفال، رفع‏كننده اسهال/ جوشاندن آن در آب و مالش پيشانى به آن جهت قطع سردرد و منع بروز آبله/ چكاندن آن در گوش جهت منع ريزش چرك از آن/ شستشو با آب جوشانده آن مانع ورم ضربه.
سنامكى‏
فوايد: خوردن آن جهت صرع و شقيقه و جنون و درد پهلو، قولنج، نقرس، تشنج، داءالثعلب، شپش بدن، قتل كرم معده، تَرَك دست و پا، درد مفاصل، وسواس سوداوى/ آشاميدن آب جوشانده نيم‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 47
اوقيه آن در 2 اوقيه زيت‏الانفاق تا به نصف رسد جهت درد كمر و ران‏ها و خروج خلط از آن و بواسير/ آشاميدن يك مثقال از خاكستر آن با عسل از 3 تا 7 روز جهت رفع درد مفاصل/ مصلح آن: بدون گلسرخ و روغن بادام جايز نيست/ آب جوشانده آن در سركه جهت زخم‏هاى كهنه و بر موى جهت منع ريختن آن و با حنا جهت سياه كردن مو/ ماليدن آن بر بدن در حمام همراه با سركه، شاهتره و برگ حنا كه با آب نرم ساييده شده و بعد از 3- 4 ساعت بشوييد جهت خارش زخم‏ها/ 5 تا 10 گرم از برگ آن را دم كرده و بنوشيد جهت جذب مواد زايد مغز و شش‏ها و دستگاه‏هاى داخلى/ 4 گرم از آن را در آبجوش ريخته و بجوشانيد و بنوشيد براى رفع صفرا، درمان ورم و درد شصت پا يا نقرس/ آب دم‏كرده آن را روى شكم طفل بماليد يا مادر آب دم‏كرده آن را بنوشيد براى رفع يبوست اطفال/ چهار برابر وزن آن روغن زيتون مخلوط كرده و بجوشانيد و بخوريد براى درمان درد كمر و بواسير/ مضر: زنان شيرده و باردار، مصرف بيش از اندازه آن باعث ايجاد نوعى قولنج.
سنبل‏الطيب (علف گربه)
فوايد: 10 گرم از آن را در يك ليتر آبجوش دم كرده و به مرور بنوشيد، خارج‏كننده اخلاط معده و كبد، مقوى دماغ و دهانه معده و جگر، نيكوكننده رنگ رخسار، ازدياد ترشح بول و حيض، خوشبوكننده دهان، درمان سرفه رطوبتى، درد سينه، خفقان، استفراغ، يرقان، درد طحال، ورم‏هاى داخلى و بواسير، مقوى نيروى جنسى، بازكننده عادت ماهانه/ 60 تا 100 گرم خشك آن را در يك ليتر آب گرم 12 ساعت بخيسانيد سپس آن را قبل از هر غذا يك فنجان بنوشيد جهت رفع فشار خون و كم خونى، درمان آسم، تسكين درد پهلو و درد اعصاب، مسكّن، آرام‏بخش، ضد هيجان، تب‏بر/ نوشيدن يك فنجان دم‏كرده آن هنگام شب موقع خواب براى جلوگيرى از ديدن خواب‏هاى وحشتناك/ آن را با افسنطين مخلوط و دم كرده سپس با عسل شيرين نموده بنوشيد، مقوى معده، اشتهاآور/ ماليدن آن با آب گشنيز جهت سرخى چشم، تقويت بينايى، رويانيدن مژه/ ماليدن آن بر بدن جهت قطع عرق و خوشبويى آن/ ماليدن آب جوشانده آن در خمير جهت سياه كردن و درازى مو/ درد آن براى رفع التهاب/ ماليدن آن به عضو جهت التيام زخم‏ها/ شياف در مهبل جهت قطع خونريزى رحم‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 48
و رطوبات آن/ نشستن در آب جوشانده آن جهت درد كليه، ورم رحم و تسكين درد آن، گشودن حيض/ مضر: كليه مصلح آن: كتيرا.
سورنجان (گل حضرتى)
فوايد: خوردن 2 گرم كوبيده شده آن، بادشكن، نيروبخش، خروج اخلاط لزج از اعماق بدن، معالجه يرقان و ورم طحال/ آن را با زنجبيل و فلفل مخلوط كرده بكوبيد و با عسل به صورت خمير درآوريد و هر شب يك قاشق چايخورى بخوريد جهت افزايش نيروى جنسى/ 3 روز، روزى يك بار 2 تا 3 گرم از آن را بكوبيد و با شير تازه مخلوط كرده و بخوريد جهت رفع ضعف قواى تناسلى/ آن را در دهان ريخته با آب بنوشيد جهت درمان نقرس/ مقدارى از كوبيده آن را با زعفران ساييده شده و زرده تخم‏مرغ مخلوط كرده و به موضع بماليد جهت تسكين دردهاى استخوانى و كاهش ورم‏هاى سفت/ آن را نرم ساييده با پيه آب كرده مخلوط نموده به صورت شياف مصرف كنيد براى دفع دانه بواسير و تسكين درد آن/ مضر: معده، ايجاد دل پيچه، ضعف در معده و كبد مصلح آن: كتيرا، شكر، زعفران.
سوسنبر (آويشن وحشى)
فوايد: مفرّح، مقوى قلب و مغز و معده و روده، رفع نفخ شكم، كشنده انگل‏هاى دستگاه گوارش، زيادكننده ادرار و حيض، بازكننده قاعدگى، بادشكن، تقويت دستگاه عصبى، تقويت‏كننده گلبول‏هاى سفيد بدن، ضدّ سم، برطرف‏كننده عفونت‏ها، بازكننده گرفتگى‏ها و انسداد مجارى/ نوشيدن دم‏كرده آن جهت درمان سكسكه، دل‏پيچه، قطره‏قطره ادرار كردن، تسكين درد رحم، خردكننده سنگ مثانه، تسكين سرفه، ضدّ اسپاسم، تسكين حمله هاى آسم/ دم‏كرده آن را با عسل شيرين كنيد و بنوشيد، رفع تشنج به خصوص تشنج دستگاه تنفسى، مفيد براى آسم مرطوبى/ آن را نرم بكوبيد و داخل سنجبين بريزيد و بخوريد، رفع اثر گزيدگى زنبور و اگر با عسل بخوريد براى تسكين درد عقرب گزيدگى/ زنانى كه جنين در رحمشان مرده است، مقدار زيادى از آن را بخورند، ماهيچه‏هاى ديواره رحم را تحريك و جنين مرده را خارج مى‏سازد/ 12 تا 16 گرم خشك آن را در يك ليتر آبجوش دم‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 49
كنيد و با قند شيرين نموده بعد مقدارى صمغ عربى را نرم كوبيده و در آن حل كنيد و به مرور بخوريد جهت رفع سياه سرفه، سرفه‏هاى تناوبى، گريپ، سرماخوردگى، ضعف بينايى/ در دم‏كرده آن كودك را حمام كنيد جهت درمان نرمى استخوان‏هاى كودك/ ماليدن اسانس آن روى عضو براى تسكين درد نقرس و سياتيك و روماتيسم، رفع بيمارى‏هاى بلغمى، درد سينه/ گرد آن را در بينى بكشيد براى جلوگيرى از خونريزى بينى/ شياف آن براى خوشبو كردن رحم/ مضر: اسراف در خوردن آن مصلح آن: كتيرا.
سياه دانه‏
فوايد: بخور آن، محرّك، بادشكن، قاعده‏آور، ترميم ضعف بدن، رفع مسموميت‏هاى خون، بزرگ بودن كبد، رفع تهوع، شكم درد و يبوست، تقويت زنان پس از وضع حمل، گرم‏كننده، خشك‏كننده رطوبت‏ها، تسكين سرفه سرد، استسقا، يرقان، ناراحتى طحال، قولنج نفخى، خارج‏كننده جنين زنده يا مرده/ سه روز هر روز نيم مثقال از آن را با آب نيم‏گرم بخوريد براى رفع عوارض گزيدگى رتيل، رفع نفخ شكم/ 25 گرم كوبيده آن را با 100 گرم عسل مخلوط كنيد و روزى يك قاشق غذاخورى بخوريد براى رفع خلط نسب شده در بدن، درمان درد پشت سر كه از غلبه بلغم باشد/ 40 روز هر روز نصف استكان آب جوشانده آن را بنوشيد جهت درد كمر تا زانو يا سياتيك يا عرق‏النساء، زيادكننده شير/ سوخته آن را با رب مورد مخلوط نموده و بخوريد براى درمان بواسير/ آن را بكوبيد و با عسل و روغن مخلوط كنيد و بخوريد براى تسكين درد رحم و دردهاى پس از زايمان/ بخور با آب جوشانده آن جهت تسكين درد سينه/ آن را نرم بكوبيد و هر شب بر موضع بماليد و روزى چند بار هم آن را بو كنيد براى رفع تبخال و لكه‏هاى سفيد پوست و زگيل/ 10 گرم سياه دانه را با مقدارى آب نيم‏گرم و عسل مخلوط كنيد و بخوريد جهت تسكين تب‏هاى كهنه رطوبى، ادرارآور، رفع سختى خروج ادرار و سنگ كليه و ناراحتى‏هاى تنفسى/ مدتى هر روز صبح ناشتا مقدارى از آن را در روغن حيوانى سرخ كرده و بخوريد براى سرخ كردن رنگ رخساره/ آن را با سركه دم كنيد و بخوريد جهت كشتن و خارج كردن بعضى از انگل هاى دستگاه گوارش/ سرخ كرده آن را بكوبيد و
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 50
در روغن زيتون ريخته و چند جوش بدهيد بعد چند قطره در بينى بچكانيد براى رفع زكام كه با عطسه بسيار همراه باشد/ آن را در روغن زيتون بجوشانيد و بعد در بينى بچكانيد براى درمان زكام رطوبى/ آن را نرم بساييد بعد با سركه مخلوط كنيد و هر شب بر جوش‏هاى بدن بماليد و صبح با آب گرم بشوييد جهت درمان جوش غرور/ كوبيده آن را با گلاب مخلوط نموده و به موضع بماليد جهت درمان سودا/ آن را بكوبيد و با روغن كنجد مخلوط نموده و به موضع بماليد براى فروكش كردن تاول‏هاى پوست، درمان آبسه‏ها، روماتيسم، ورم گوش، زخم بينى، سردرد/ چند عدد از آن را در شير به مدت يك ساعت بخيساند بعد بساييد و در بينى بچكاند جهت رفع زردى چشم/ پودر آن را با حنا و روغن سوسن مخلوط كنيد و بر سر يا صورت كه موى آن ريخته است بگذاريد، سبب رويش موها شده و از ريزش بقيه موها جلوگيرى مى‏كند/ مضر: كليه، زنان باردار؛ موجب سقط جنين، اسراف در خوردن آن در گرم‏مزاجان موجب ورم و دردهاى گلو و گرفتگى‏ها/. جوهر آن را بر كمر بماليد جهت رفع سستى اعصاب، تقويت قواى آميزشى/ آن را بر سر و كمر و مواضع ديگر بدن بماليد، شما را جوانتر مى‏كند.
شاه پسند طبى‏
فوايد: 30 تا 40 گرم از آن را در يك ليتر آب ده دقيقه بجوشانيد و آب صاف كرده آن را بنوشيد جهت درمان روماتيسم، تشنجات عصبى يا پرش موضعى/ پنجاه گرم از گل آن را در يك ليتر آب سرد به مدت دو ساعت بخيسانيد بعد چند دقيقه بجوشانيد و 12 دقيقه دم كنيد سپس صاف نموده و آب آن را با عسل شيرين سازيد و هر صبح و ظهر و شب يك فنجان بنوشيد جهت رفع ضعف عمومى بدن و تسكين سرفه.
شاهسفرم‏
فوايد: 4 گرم خشك آن را در يك ليوان آبجوش به مدت 20 دقيقه دم كرده و آن را بنوشيد جهت كاهش ورم‏هاى تمام اعضا، خفقان، ضعف معده، درمان سرفه و برونشيت، ازدياد ترشح صفرا، حل كردن سنگ صفرا/ عصاره آن با شكر جهت رفع وبا، فرارى دادن جانوران گزنده.
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 51
شجره ابراهيم‏
فوايد: خوردن آن جهت درد پهلو و سينه/ نوشيدن آب جوشانده آن با شكر جهت تسكين ورم‏ها، كاهش زخم‏ها، خارج كردن خلطها، كاهش باد و نفخ، ازدياد ريزش بول، حيض و شير/ يك درم تخم آن بسيار محرك باه/ آويزان كردن آن بر در خانه گريزاننده حشره از آنجا.
شقاقل (هويج وحشى)
فوايد: خوردن آن، بازكننده انسداد مجارى عروق، دفع‏كننده رطوبات بلغم، موثر براى گرم كردن معده و كليه و كبد، اشتهاآور براى افراد سرد مزاج، افزايش قدرت تناسلى/ مضر: مصرف زياد آن توسط گرم‏مزاجان كاهش‏دهنده اشتها مصلح آن: عسل، مرباى آن با عسل مقوى باه و زيادكننده منى.
شنبليله‏
فوايد: برگ آن جهت سرفه ناشى از سرما، ورم طحال، درد كمر، جگر، رحم/ ماليدن آن جهت تقويت مو/ خشك آن را روى تمامى نان بپاشيد و به صورت خيلى برشته نان را بپزيد و هميشه از آن نان را بخوريد جهت درمان مرض قند/ مادر از سه ماهگى هر روز شنبليله خام را با ساقه بخورد براى زياد و پرپشت شدن موى سر نوزاد/ آب تازه آن را بگيريد و با آب كلم مخلوط كرده و بر موضع بماليد جهت تسكين درد نقرس/ روز 3 بار و هر مرتبه 5 گرم از تخم آن را دم كرده و آب آن را بنوشيد جهت تقويت بدن، تنظيم فشار خون، درمان ديابت، قطع تب، رفع ناراحتى‏هاى مثانه و كليه، درمان تشنگى و رماتيسم، رفع ضعف نيروى جنسى، مفيد براى فتق و درد كمر، درمان ورم‏هاى دست و پا ناشى از سرما و لاغرى ناشى از بيمارى، رفع كم‏خونى، معالجه بزرگ شدن طحال و كبد، تنظيم چربى خون/ آب جوشانده آن با عسل جهت سرفه، بواسير، ورم‏هاى داخلى، كم‏كننده باد معده/ آب جوشانده آن به تنهايى جهت تسهيل زايمان/ ماليدن آن جهت سوختگى آتش، كجى ناخن، ورم رحم/ ماليدن آرد آن با انجير جهت باز كردن دُمل، جهت نيكويى رنگ صورت/ ماليدن روغن آن براى رفع جوش‏هاى داخل موها، بازكننده زخم‏هاى چركى/ مضر: انثيان مصلح: سكنجبين، انيسون، استعمال برگ آن بدون كاسنى جايز نيست.
شوكران‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 52
فوايد: خوردن 2 گرم از عصاره آبى آن، مسكّن درد، آرام‏بخش، ضد هارى و كزاز، ضد سم، كنترل آسم و سياه‏سرفه، تسكين سرفه‏هاى شديد و اختلالات عصبى، رفع سل ريه/ استعمال خارجى آن براى معالجه ناراحتى‏هاى پوستى و گرفتگى‏هاى غدد، درمان اقسام سرطان/ ماليدن آن به موضع جهت تسكين دردها و ورم‏هاى گرم و بى‏حسى اعضا/ ماليدن برگ و تخم آن بر پستان براى قطع شير آن، مانع آويخته شدن آن و بر پستان دختران مانع بزرگ شدن آن و بر خصيه و ران جوانان مانع احتلام، كاهش ورم و بر قضيب براى تضعيف باه و مانع بزرگ شدن آن، مانع رويش مو، بر شكم جهت قطع اسهال و خونريزى/ ماليدن آن بر پيشانى قطع خونريزى از بينى.
شوكران آبى (باديان آبى)
فوايد: 5 تا 10 گرم از ميوه آن را در يك ليتر آبجوش دم كرده بعد 6 قسمت كرده و هر 4 ساعت يك بار آن را بنوشيد، اشتهاآور، قاعده‏آور، ايجاد عرق، درمان برونشيت‏هاى مزمن و سياه‏سرفه، تسكين سرفه‏ها، درمان سل و آسم/ يك تا 2 گرم كوبيده آن را در مقدارى كافى شربت ساده بريزيد و صبح و عصر بنوشيد براى درمان نزله‏ها و زكام‏هاى مزمن، برونشيت و سل، كاهش و قطع تب.
شير خشت (نوعى گياه)
فوايد: خوردن آن، مقوى جگر، معده، مسكّن حرارت معده و قلب و جگر و ورم آن، درمان سرفه، خشونت سينه و حلق، اسهال/ آن را در آب ولرم حل كنيد و آب صاف كرده آن را به طفل و افراد مسن بخورانيد جهت درمان سوءهاضمه آنها/ آن را در كمى شير مادر دختردار خمير كرده و داخل گوش بماليد براى تسكين درد گوش/ مضر: توليدكننده باد در معده و باعث سرعت انزال مصلح آن: بادام روغن و رازيانه.
شيرين بيان‏
فوايد: خوردن آن جهت تسكين تشنگى و التهاب معده، نرم كننده سينه و حلق، تقويت اعصاب، كاهش باد و خشونت سينه و سوزش آن، نيكويى صدا و رنگ رخسار، درمان امراض طحال، بواسير، تب‏هاى كهنه و سرفه، جلاى تاريكى چشم/ نيم كيلو از آن را پس از پوست كندن نيم‏كوب كرده و 5 ساعت در دو ليتر آب بخيسانيد بعد بجوشانيد تا آب به نصف برسد بعد صاف كرده و 75 گرم گز
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 53
خونسار در آن حل كنيد و دوباره صاف نموده و هر روز صبح ناشتا دو فنجان از آن را بنوشيد جهت درمان زخم معده/ آب دم‏كرده آن را با آب جوشانده سيب‏زمينى مخلوط كرده و بنوشيد جهت رفع سنگ مثانه، بند آوردن ادرار/ 200 گرم از آن را پوست كنده و در يك ليتر آب 20 دقيقه بجوشانيد سپس 15 دقيقه دم كنيد، كشيدن آن به چشم جهت رفع قرمزى و زردى آن، تقويت بينايى؛ دهان شويه كردن آن جهت رفع خشكى دهان و درمان خونريزى لثه/ ماليدن عصاره شيرين بيان جهت درمان ورم مفاصل همراه با درد، كوفتگى و ضربه خوردگى عضو/ آب تازه برگ آن را بگيريد و بر پوست سر بماليد براى جلوگيرى از ريزش مو/ ماليدن برگ آن جهت دفع بدبويى زير بغل و ميان انگشتان پا/ مضر: كليه و طحال مصلح آن: كتيرا و گلسرخ.
طباشير (بامبو، خيزران)
فوايد: آن را نرم بساييد و با آب بخوريد، مقوى دل، معده و جگر، مسكّن التهاب و عطش، قطع‏كننده استفراغ و اسهال، جهت ورم‏هاى چشم، خفقان، غش، تقويت اعضاى ضعيف شده از حرارت، درمان صرع كودكان، فلج، تشنج، عطش مفرط، محرك و افزاينده نيروى جنسى اشخاص گرم‏مزاج، بهبودى زن باردار در موقع ويار/ ماليدن ساييده آن بر موضع جهت استحكام دندان و سوختگى آتش و با سكنجبين جهت رفع وحشت و غم/ آن را در دهان نگه داريد و بمكيد جهت رفع بوى بد دهان/ به بينى كشيدن آن با روغن بنفشه جهت تقويت بينايى/ مضر: ريه، مداومت خوردن آن مضر باه و سردمزاجان مصلح آن: مصطكى، عسل، عناب.
عاقرقرها
فوايد: خوردن آن، جهت لقوه، فلج، رعشه، كزاز، لكنت زبان، درد سينه و دندان و مفاصل، تقويت باه، اسهال، ازدياد ريزش بول، حيض، شير و عرق/ ماليدن آن با روغن زيت جهت كزاز و اعضاى بى‏حس شده/ انفيه آن با روغن گل جهت شقيقه و سر درد شديد/ هنگام شروع سردرد ميگرن يا درد نيمه سر، سر يك تكه از آن را بسوزانيد و دود آن را به هر دو سوراخ بينى بكشيد، تسكين مى‏يابد/ مزمزه يا قرقره آن با سركه براى درمان ديفترى/ گَرد آن را با نشادر نرم مخلوط كرده وبساييد و بر كام دهان بماليد، مانع سوختن دهان از آتش/ در سركه بخيسانيد و زير دندانى كه درد
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 54
مى‏كند بگذاريد براى تسكين درد آن و آن را بجويد يا زير زبان بپاشيد جهت رفع لكنت زبان/ با فاوانيا جهت سردرد اطفال/ ماليدن آن با عسل جهت رفع درد سينه و سرفه كهنه، زيادكننده باه/ پيش از جماع، روغن آن را بر قضيب بماليد جهت محكم كردن آن، برانگيختن شهوت جماع و لذت آن، سرعت انزال/ آن را نرم بكوبيد و با زرده تخم‏مرغ مخلوط كرده و بر كمر ببنديد و سه روز تكرار كنيد مفيد براى درمان كمر درد كهنه/ مضر: ريه مصلح آن: كتيرا، مويزج.
عود هندى‏
فوايد: خوردن آن، مقوى اعصاب، حواس، قلب، كبد، معده، رفع بدبويى دهان و رطوبات معده و رحم، سرفه، رفع غشى و خفقان و ضعف معده و كبد و اسهال و تشنگى، حفظ صحّت جنين، افزايش‏دهنده نيروى جنسى، توقف قى و اسهال ساده و خونى، بادشكن، كاهش بادها و گازها، مفيد براى زن‏هاى باردار/ مقدارى از آن را بساييد و به طفل بخورانيد جهت توقف شب اداراى/ آن را بپزيد و با سركه بخوريد جهت پادزهر سموم سرد/ مضمضه آن مقوى دندان و لثه/ مضر: گرم‏مزاجان مصلح آن: كافور، سكنجبين، گلاب.
غافث‏
فوايد: خوردن آن با آب شاهتره و سكنجبين براى التيام زخم‏هاى داخلى/ 100 گرم از آن را در يك ليتر آب بجوشانيد تا آب آن به يك سوم برسد سپس به موضع بماليد جهت التيام خارش/ قرقره عصاره آن جهت تسكين درد گلو، درد كبد و تقويت آن، كاهش ورم‏ها و ورم طحال/ شياف عصاره آن براى قاعده‏آورى/ مضر: طحال مصلح آن: انيسون/ نوشيدن آب دم‏كرده برگ آن، ضد كرم شكم، قابض، گرم‏كننده، بندآورنده خون، تسكين ناراحتى رحم، درمان بواسير/ آب جوشانده ريشه آن براى معالجه سل، تقويت قلب در موارد حمله‏هاى ناگهانى آن، تسريع و افزايش رشد گلبول‏هاى قرمز.
غافث كنفى‏
فوايد: 30 تا 50 گرم خشك آن را در يك ليتر آب بجوشانيد و هر روز صبح و ظهر و شب يك فنجان از آن را بنوشيد، قاعده‏آور، قى‏آور، تب‏بر، ضد سم، رفع عوارض ناشى از كمى ويتامين C، رفع‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 55
يرقان، تحريك ترشح صفرا، رفع گرفتگى مجارى كبد و وجود صفرا در خون، رفع يبوست‏هاى ناشى از تنبلى بعضى از اعضا/ شستشو با آب جوشانده آن براى التيام زخم و جراحت.
فاوانيا
فوايد: خوردن آن به مقدار يك بادام جهت تسكين درد كليه و مثانه و رحم، يرقان، نقرس/ خوردن 25 دانه از تخم آن با ماءالعسل جهت رفع كابوس، اختناق رحم و درد آن/ خوردن تخم آن جهت افراد فلج، رعشه، سردرد، جنون، وسواس/ گويند در خانه‏اى كه فاوانيا باشد جن و جانوران گزنده داخل آن نشود.
فراسيون آبى‏
فوايد: نوشيدن آب دم‏كرده آن، خنك‏كننده، قابض، جلوگيرى‏كننده از خونريزى‏هاى ريه و ساير اعضا، تب‏بر/ ماليدن آن به موضع براى پاك كردن زخم‏هاى چركى و كثيف/ خوردن عصاره آن براى جلوگيرى از تحريك و ترشح غده تيروئيد.
فراسيون سفيد
فوايد: 40 تا 50 گرم از سرشاخه‏هاى گلدار و خشك آن را در يك ليتر آبجوش 15 دقيقه دم كنيد و هر صبح و ظهر و شب يك فنجان از آن را بنوشيد جهت نرم كردن سينه، بازكننده گرفتگى‏هاى كبد و طحال، ضد سم، مفيد براى سرماخوردگى و سرفه و ناراحتى‏هاى ريوى/ ماليدن له شده تازه آن در محل گزيدگى سگ‏ها براى التيام زخم وجراحت آن/ چكاندن عصاره آن در گوش جهت پاك كردن چرك آن و باز كردن منافذ آن و رفع درد كهنه آن/ چكاندن عصاره آن در چشم با عسل جهت رفع اثر زردى يرقان/ مضر: كليه، مثانه، زنان باردار مصلح آن: كتيرا، عسل، رازيانه، سنبل‏الطيب/ ماليدن برگ آن با عسل جهت درد پهلو و رفع تنگى نفس/ خوردن آب برگ آن جهت درد معده/ شياف در مهبل برگ تازه آن تا هفت روز پى‏درپى جهت حامله شدن/ ماليدن برگ پخته آن با عسل جهت كاهش ورم‏ها و باز كردن دُمل‏ها بدون اذيت كردن و التيام آن/ جويدن برگ آن در دهان براى رفع بيمارى‏هاى دهان و استحكام دندان‏ها/ گل آن را در دهان خوب جويده و بخوريد براى تسكين درد معده/ عصاره گل يا عصاره تخم آن را با عسل مخلوط كرده و بخوريد براى رفع جراحت‏هاى‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 56
ريه/ كمى از آن را با مقدارى انجير مخلوط نموده و دم كنيد سپس آب آن‏ها را صاف و با عسل مخلوط كرده و بخوريد براى درمان تنگى نفس، سرفه بلغمى، قطع اخلاط و فضولات غليظ/ گل تازه آن را بكوبيد و زير ناف بماليد براى رفع پيچيدگى مقعد و تسكين درد آن.
فراسيون سياه‏
فوايد: 30 گرم از آن را در يك ليتر آبجوش دم كرده بعد مقدارى بادرنجبويه يا نعناع يا رازيانه ساييده شده را در آب صاف كرده آن بريزيد و آب آن را شيرين كرده و هر صبح و ظهر و شب قبل از غذا يك فنجان بنوشيد، ضد انگل، رفع كرمك و كرم اسكاريس، تسكين درد نقرس و رماتيسم، مفيد براى دوران يائسگى زنان و رفع اختلالات عصبى آنان/ 60 تا 70 گرم از آن را در يك ليتر آب پانزده تا 20 دقيقه بجوشانيد و به موضع بماليد براى درمان نقرس و رماتيسم.
فرفيون (فريبون)
فوايد: خوردن كمى از آن، تب‏بر، كرم‏كش، ضد انگل/ آن را با گوشت به صورت سوپ بپزيد و بخوريد جهت تصفيه خون، مفيد براى افراد داراى جوش و كورك زياد/ خوردن خشك آن را با برنج تخمير شده براى مبتلايان به بيمارى ترس از آب يا هارى/ شستشو با آب جوشانده آن جهت رفع خارش و جوش و كورك/ تازه آن را كوبيده و بر محل عقرب‏گزيدگى بگذاريد براى خنثى كردن زهر عقرب و تسكين درد آن/ ماليدن شيره آن روى زخم گزيدگى سگ‏ها و جانوران سمى براى دفع اثر سم/ گذاشتن شيره آن بر روى جوش‏هاى زگيل باعث بهبودى آن/ شيره آن را با روغن زيتون مخلوط و به موضع بماليد جهت درمان فلج، لقوه، سستى اعضا، دردهاى اعصاب و مفاصل/ يك تا 2 گرم از شيره آن را به صورت شياف استفاده كنيد براى بند آوردن ترشحات مفرط عادت ماهيانه، در صورت سوزش با روغن گلسرخ چرب كنيد/ گَرد شيره آن را با عسل مخلوط كرده و به چشم بكشيد جهت جلوگيرى از زياد شدن آب مرواريد/ شيره آن را با آب چغندر مخلوط و در بينى بريزيد براى رفع ريزش اشك و قرمزى آن و پاك كردن بينى/ ماليدن آن بر روى زخمى كه گوشت اضافى آورده براى از بين بردن آن/ مضر: گرم‏مزاجان، ماليدن آن روى استخوان باعث پوسته انداختن‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 57
و زخم شدن آن مى‏شود/ خوردن تخم آن همراه با فلفل بو داده براى درمان بيمارى وبا/ نوشيدن آب جوشانده ريشه آن، ضد انگل.
فلفل آبى‏
فوايد: 10 گرم از آن را در يك ليتر آبجوش دم كرده و در طول روز بنوشيد، محرك، قاعده‏آور، عرق‏آور، رفع ناراحتى‏هاى رحم/ هر روز 30 تا 40 قطره از عصاره آن را بخوريد براى بند آوردن خون، قطع اخلاط خونى و خونريزى‏هاى معده و بواسير و رحمى/ هر روز يك تا 4 گرم از برگ خشك آن را بكوبيد و با كمى آب بلغ نماييد، گرم‏كننده معده و كبد، قطع قاعدگى، كرم‏كش، ضد انگل معده/ برگ تازه آن را بكوبيد و به موضع بماليد براى كاهش ورم‏هاى بلغمى و سفت، كاهش خون‏مردگى و ورم زير چشم/ خوردن ميوه آن، قاعده‏آور، گرم‏كننده معده، بادشكن، محرك.
فلفل سياه‏
فوايد: خوردن آن براى تقويت حافظه، اعصاب، معده، جگر، درمان اسهال تابستانه و خونى، درمان وبا و سرماخوردگى، تسكين سرفه‏هاى سرد و رطوبى/ جويدن آن با مويز جهت دفع رطوبت‏هاى دماغ و معده/ ماليدن آب جوشانده آن در گلاب جهت درد دندان خراب، رفع آروغ ترش و غليظ، دفع جذام و بادها و ماليدن آن با سركه جهت كاهش ورم طحال/ كوبيده آن را با عسل مخلوط كرده و بخوريد براى پاك كردن ريه/ ماليدن آن براى معالجه و رفع تورم غده، كاهش جوش و كورك، رماتيسم، سردرد/ ساييده آن را با روغن گل مخلوط كرده و هر روز به موضع بماليد براى درمان فلج، بى‏حسى اعضا/ مقدارى از آن را همراه با پياز و روغن حيوانى سرخ كرده و به غذاى خود اضافه نماييد و بخوريد براى تقويت قواى جنسى در مرد و زن/ كشيدن آن به چشم جهت رفع سياهى رفتن چشم و جلاى سفيدى آن/ حمول آن خارج‏كننده جنين و بعد از جماع، مانع حمل/ خوردن كوبيده آن با كوبيده زنجبيل و عسل براى سقط جنين/ ماليدن آن با حنا جهت رويانيدن ناخن از بين رفته و با پياز و نمك جهت رويانيدن مو در محل داءالثعلب/ خوردن آب جوشانيده كوبيده آن جهت دفع سم مار و عقرب گزيده، به شرطى كه مكرر بياشاميد و قى كنيد تا اثر سم از بين برود/
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 58
گويند اگر مار گزيده فلفل را بجود و تندى آن را حس كند زهر در او اثر نكرده در غير اين صورت معلوم مى‏شود زهر در او اثر كرده/ مضر: خشن شدن صدا و حلق، جگر حار، كليه مصلح آن: روغن‏هاى با طبيعت سرد، عسل.
فلفل فرنگى (دارفلفل)
فوايد: خوردن آن، مقوى معده، رفع قى، خوشبوكننده دهان و رحم، زيادكننده منى، سقطكننده جنين، زيادكننده ادرار و حيض، جهت فالج، صرع، سرفه، گزيدگى عقرب و رتيل/ 5 گرم از آن را بساييد و با آب بخوريد جهت باز كردن گرفتگى كبد و طحال، محرك نيروى جنسى/ 4 گرم از ريشه بوته خشك آن را بساييد و با آب بخوريد براى رفع قولنج، بادهاى سرد، بيمارى‏هاى طحال، سياتيك، نقرس، تشنَج، تقويت معده و گرم نمودن آن، اشتهاآور/ بر جگر بز گذاشته كباب كرده و بخوريد جهت شب‏كورى/ مضر: سر، گرم مزاجان، موجب كاهش نور چشم، كاهش ترشح اسپرم مصلح آن: صمغ عربى، گلاب و صندل.
فلفل كوهى‏
فوايد: خوردن 5 گرم از دانه آن همراه با صمغ عربى، مقوى، بادشكن، ضد نفخ، اشتهاآور، ازدياد ترشح شير و عادت ماهيانه، بازكننده انسداد و گرفتگى‏هاى دماغى، كبد و طحال، فرونشاندن هيجانات جنسى، خشك كردن اسپرم/ نشستن در آب جوشانده آن جهت ورم رحم و مقعد/ بخور آن باعث خواب رفتن/ فرش كردن برگ آن و نشستن بر آن جهت تقويت باه و گريزاننده جانوران موذى/ تكيه كردن بر چوب آن كه از آن متكا ساخته باشيد، مانع خستگى و قطع شهوت جماع/ گذاشتن آن در زير تشك خواب جهت منع احتلام/ مضر: كليه مصلح آن: صمغ عربى.
فيل گوش‏
فوايد: خوردن 4 گرم از برگ خشك كوبيده شده آن، كاهش قند خون، دفع شن كليه/ برگ آن را همراه با ساقه‏هاى گياه بجوشانيد و بنوشيد براى درمان سرگيجه، رماتيسم و اگر كمى شكر قهوه‏اى در آن حل كنيد و بنوشيد براى معالجه سرخك/ ماليدن عصاره آن يا گذاشتن برگ تازه آن روى غده‏هاى سرطانى جهت جلوگيرى از پيشرفت آن/ 2 يا 3 قاشق از برگ كوبيده خشك آن را در نيم‏

[ دوشنبه سی ام مرداد 1391 ] [ 8:40 ] [ سیدمسعودموسوی الریحانی ]
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 36
خولنجان‏
فوايد: خوردن آن جهت تقويت معده، رفع سوءهاضمه، اسهال خونى، رفع مسموميت حاصل از غذاى فاسد، درمان سرطان/ آن را نرم بساييد و با عسل مخلوط كرده و بخوريد براى خشك كردن رطوبت‏ها و دفع بلغم و اخلاط لزج، كاهش بادها، تقويت معده، كليه، كبد و مثانه، باز كردن انسداد مجارى كبد و طحال، كاهش ورم طحال، درمان عطش، يرقان، دل‏پيچه، درد رحم، مقوى معده، بادشكن، محرك، تقويت‏كننده اعصاب، رفع سردرد، تسكين درد پهلو، افزايش نيروى جنسى، تصفيه صوت، سرفه، درد كمر، رفع قولنج/ خوردن ساييده آن جهت كم كردن سرعت پيشرفت سرطان/ خوردن 4 گرم كوبيده آن با يك ليوان شير بز تازه دوشيده جهت زياد كردن نعوظ/ مكيدن آن براى رفع بوى بد دهان/ چون غبار نرم بساييد بعد با كمى روغن زيتون مخلوط نموده و هر شب بر پوست صورت بماليد جهت رفع كك‏مك/ آن را خوب در دهان بجويد و با آب دهان مخلوط كرده و روى سر يا بدن طفل مبتلا به تشنج بماليد جهت درمان آن/ خوردن آن با آب سرد براى ازدياد ترشح ادرار و افزايش ترشحات عادت ماهيانه/ 5 گرم آن را با افسنطين نرم بساييد و با شربتى بخوريد براى درد سينه، تنگى نفس، سرفه‏هاى كهنه، پاك كردن سينه از خلطهاى لزج/ آن را به صورت پودر درآورده و با روغن زيتون مخلوط نموده و به موضع بماليد براى درمان فلج، سستى اعضا و دردگوش/ شياف آن در مهبل براى باز كردن قاعدگى و سقط جنين و تسكين درد رحم/ نگه داشتن آن در زير زبان باعث سرعت تكلم اطفال و موجب نعوظ/ يك درم ساييده آن با يك اوقيه شير بز تازه جهت تحريك باه/ مضر: دل مصلح آن: صندل، طباشير، انيسون، كتيرا/ آب جوشانده برگ آن براى پاك كردن ترشحات پس از زايمان/ شستشو با آب جوشانده آن براى درمان روماتيسم.
خيرى (شب بو)
فوايد: خشك آن را بساييد و بخوريد، جهت تقويت قلب، درمان فلج و ناتوانى جنسى، تقويت جگر، طحال/ آشاميدن 3 درم از آن جهت سقط جنين و خارج‏كننده مرده آن/ كشيدن آن در چشم جهت سفيدى چشم/ ماليدن روغن آن جهت ورم رحم، مفاصل، تقويت موى/ ماليدن آن با عاقرقرحا و
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 37
تخم نجره بر كمر جهت تقويت باه/ شياف در مهبل جهت تنقيه رحم و خوشبو كردن آن و تنگى فرج/ ماليدن آن براى رفع ورم رحم و مفاصل و تقويت مو/ پخته آن به موضع بماليد براى رفع دندان درد/ ماليدن خشك آن جهت تقويت عصب و خوشبو كردن عرق و با آرد جهت اندمال جراحت و كاهش ورم آن/ بخور آن جهت رفع بدبويى عفونات/ تخم آن، نرم‏كننده سينه، تب‏بر، جهت تقويت معده، افزايش نيروى جنسى، كاهش ورم و آسيب‏هايى كه به چشم وارد مى‏شود/ مصلح آن: مورد.
خيرى برّى‏
فوايد: خوردن تخم آن، مقوى، محرّك، نرم‏كننده سينه، افزايش‏دهنده نيروى جنسى/ نوشيدن آب دم‏كرده آن هر روز جهت كنترل سرطان، كوبيده آن مخلوط با سركه به عنوان پادزهر، ضدسم.
درمنه (علف جاروب)
ماليدن خاكستر آن با روغن زيتون يا روغن زنبق براى جلوگيرى از ريختن مو، تسريع در رشد مو/ مضر: معده، عصب، سردرد مصلح آن: ترمس، مصطكى.
درونج‏
فوايد: مقوى حافظه، دل، معده، طحال، جهت خفقان، ماليخوليا، تقويت‏هاضمه، تسكين درد رحم، رفع ضرر گزيدن عقرب و رتيل و ساير جانوران سمى، رفع طاعون/ خوردن آن با شكر جهت درد سينه/ مصلح آن: رازيانه، رب غوره/ آويختن سوراخ كرده آن به نخى به زير كمر زن حامله جهت تسكين درد ولادت و حفظ جنين از آفات.
دم‏الاخوين (خون سياوشان)
فوايد: آشاميدن آن قطع كننده خونريزى از اعضاى داخلى، رفع حرارت كبد و معده، تقوت معده، منع اسهال/ كشيدن آن به چشم جهت تقويت بينايى و قرحه چشم/ پاشيدن آن به بن دندان جهت تقويت لثه/ مضر: كليه مصلح آن: كتيرا/ گويند اگر بلور و شيشه را با آن رنگ كنند رنگين‏تر از عقيق شود.
ذنب الخيل‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 38
نباتى كه نزديكى آب‏ها مى‏رويد.
فوايد: خوردن آن جهت قطع خونريزى زنان، سرفه مزمن و امراض سينه، ورم جگر/ زياد نوشيدن آن جهت كاهش فتق/ ماليدن آن التيام‏دهنده زخم‏هاى بزرگ و ورم مقعد/ مصلح آن: شكر و روغن بادام.
راتيانج‏
فوايد: آشاميدن نيم مثقال آن با زرده تخم‏مرغ نيم پخته جهت سرفه مزمن و ربو/ كشيدن آن مانند تنباكو روز اول يك دفعه روز دوم دو دفعه و روز سوم 3 دفعه جهت سرفه، زخم شش بسيار مؤثر/ ماليدن آن جهت التيام زخم، خشونت پوست/ با تخم كتان جهت رفع زگيل آويخته در مقعد و بواسير، كجى ناخن.
رواند (ريشه ريواس)
فوايد: خوردن آن جهت كاهش باد و نفخ كليه و مثانه و رحم، تسكين درد آنها، خفقان، رفع سرماى معده و كبد، سرفه مزمن/ با هليله كابلى، غاريقون و صبر جهت شقيقه، فالج، كزاز، جنون/ با شيره تخم خربزه و شيره خارخسك و به مقدار يك مثقال تا دو درم جهت رفع قطع ادرار/ با آب پرسياوشان و قنطوريون جهت تب‏هاى بلغمى و ضعف مفاصل/ ماليدن آن با سركه جهت رفع قرمز شدن پوست و زردزخم و آثار ضرب‏ديدگى/ با خطمى يا تخم خيارى و آرد جو جهت استحكام استخوان در رفته/ ماليدن آن جهت ضرب‏ديدگى، سقطكننده جنين، تسكين درد و سموم خصوصاً عقرب/ مضر: اطفال و افراد ضعيف مصلح آن: صمغ عربى.
روناس‏
فوايد: خوردن آن با عسل جهت افراد فلجى كه عضو فلج آن بى‏حس شده، لقوه، سستى اعضا، يرقان، تقويت معده، قطع ريزش بسيار بول غليظ و حيض و شير/ با سكنجبين جهت طحال و تنقيه جگر/ حمول آن خارج‏كننده جنين/ ماليدن ريشه آن با عسل جهت لك‏هاى صورت ناشى از آفتاب/ خوردن ساييده شده ريشه آن با غذا جهت گزيدن سگ ديوانه/ 2 تا 4 گرم از ريشه آن را نرم بكوبيد و با سكنجبين مخلوط نموده ميل كنيد جهت باز كردن گرفتگى‏هاى كبد، طحال، درمان فلج، زردزخم،
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 39
رفع عوارض حاصله در پوست در اثر ضربه و كوفتگى/ 10 تا 15 گرم از آن را در يك ليتر آبجوش دم كنيد و صاف شده آن را بنوشيد، قاعده‏آور، درمان نرمى استخوان/ 2 تا 4 گرم آن را نرم بكوبيد و با عسل مخلوط كرده و بخوريد جهت درمان فلج، بى‏حسى، سستى اعضا، سياتيك، لقوه، يرقان، تقويت معده، ازدياد ترشح ادرار غليظ، شير و عادت ماهيانه/ خوردن برگ و شاخه و ميوه آن رفع‏كننده سم جانوران گزنده/ مضر: مثانه، سر مصلح آن: كتيرا، انيسون.
روناس كوهى (هزار فشان)
فوايد: نوشيدن آب دم‏كرده برگ و سرشاخه‏هاى جوان آن براى تقويت معده، پاك كردن معده از مواد لزج، تسكين درد قلب و معده، ترشح زياد شير و ادرار/ ماليدن ريشه آن براى كندن و ضخيم كردن مو/ ريشه آن را در روغن زيتون بپزيد و به موضع بماليد جهت درمان بواسير و نواسير مقعد، نرم كردن سفتى‏ها، تسكين دردهاى سرد، رفع چرك‏هاى زخم/ ماليدن آن با خلّر و شنبليله براى كاهش ورم، سر باز كردن دُمل، رفع لكه‏هاى سياه كه بعد از جراحت‏ها و زخم‏ها ايجاد مى‏شود/ مضر: طحال، ايجاد اختلال در ذهن و عقل.
زاج سبز
فوايد: آشاميدن يك درم سوخته آن جهت رفع سم و با عسل جهت خارج كردن كرم معده/ چكاندن آن در گوش جهت درد گوش/ مغز آن را با سورمه مخلوط كرده و در چشم بكشيد تا وقتى كه اثر آن در چشم باشد خواب به شم نمى‏آيد/ پاشيدن پودر آن بر موضع جهت درمان بواسير/ مخلوط سوخته آن با سورنجان و گذاشتن آن در زير زبان جهت برفك دهان/ مضر: زياده از يك درم كُشنده.
زاج سفيد
فوايد: كشيدن سوخته آن به چشم جهت تنقيه چرك گوشه‏هاى چشم/ ساييدن آن به عضو جهت قطع خونريزى همه اعضا، ورم پى دندان، عضلات حلق/ حمول آن با آب گندنا جهت قطع خونريزى رحم/ هر روز يك قاشق چايخورى از آن را در يك لگن آب ملايم حل كنيد و پا را در آن بشوييد جهت رفع عرق و عفونت و بوى بد پا/ آن را نرم ساييده و بپاشيد جهت جلوگيرى از
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 40
خونريزى زخم، رفع گوشت زايد و التيام‏دهنده زخم‏ها/ آن را مساوى با زاج سبز نرم بساييد و بپاشيد جهت درمان زخم مقعد كه همراه با چرك و خون باشد/ مضر: خوردن دو درم آن كشنده.
زراوند
فوايد: خوردن آن جهت كشتن كرم معده، نيكويى رنگ صورت، دفع باد/ با سكنجبين جهت طحال/ ماليدن آن جهت گزيدن عقرب و جانوران گزنده/ فرزجه آن جهت خارج كردن جنين بسيار مؤثر/ مضر: جگر، طحال مصلح آن: عسل/ خوردن زراوند گرد جهت سر درد، صرع، جنون، وسواس، سرفه مزمن، يرقان و تنقيه چرك زخم‏ها، رفع ورم سپرز، درد پهلو و تب/ با عسل جهت فالج و نقرس و دفع سموم/ ماليدن آن جذب‏كننده خار و استخوان ريز شده در اعضا/ با عسل جهت رويانيدن گوشت زخم‏هاى عميق/ مضر: طحال مصلح آن: عسل، روغن كدو و بنفشه.
زردك‏
فوايد: خوردن آن مقوى معده، زيادكننده جوهر منى، قطع سرفه و درد سينه و معده، خارج‏كننده سنگ كليه و مثانه/ پرورده آن در سركه مقوى معده و جگر/ مصلح آن: پختن آن با گوشت بزغاله/ حمول تخم آن جهت خارج نمودن جنين/ خوردن خام آن جهت رفع سموم/ آويختن آن در منازل باعث گريختن جانوران گزنده/ مضر: معده، حلق و عصب مصلح آن: انيسون.
زِرنيخ‏
فوايد: خوردن آن با ادويه مناسب جهت رفع گوشت زائد زخمها و رويانيدن گوشت بن دندان و كشنده اقسام كرم معده و ضخيم‏كننده مو (با آهك و خاكستر)/ خوردن زرد خام آن به مقدار كم براى سرفه رطوبتى/ يك دانگ سرخ آن با عسل جهت تصفيه صدا، رفع چرك سينه؛ چون قوى است اجتناب اين كار بهتر است/ اگر بر عضوى كه مى‏خواهيد مو در آنجا نرويد موى آن قسمت را زده و زرنيخ سرخ بدان موضع بماليد/ ماليدن آن با زهره گاو و شَبَت جهت منع سوزاندن آتش وقتى آن را لمس نماييد/ با صبر و حب‏البان همراه با پوست و آب كندنا جهت رفع دانه بواسير و التيام همه زخم‏ها/ اگر زرنيخ را در شير حل كنيد هر مگسى كه در آن افتد بميرد و حتى گويند هر مگسى كه از آن عبور كند.
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 41
زنيان (نانخواه)
فوايد: خوردن كوبيده آن، محرك، بادشكن، قابض، ضد اسهال و تهوع، ضدعفونى‏كننده و ضد انگل، رفع بيمارى‏هاى كبد، ناراحتى گلو و سرفه/ چكاندن آب جوشانده آن در گوش جهت سنگينى شنوايى/ خوردن آن جهت درد سينه، دفع رطوبت‏ها، كاهش باد، سفتى كبد و طحال/ يك سير از آن را در آبليمو 8 ساعت بخيسانيد بعد در آفتاب بخشكانيد و اين كار را هفت بار تكرار نمايد بعد از آن آن را با نبات نرم بساييد و هر شب موقع خواب يك قاشق غذاخورى از آن را بخوريد براى تقويت باه پيرمردانى كه هنوز تحليل نرفته/ ناشتا خوردن كوبيده آن با مغز گردو سوخته رافع سنگ كليه و مثانه/ ماليدن آن با سفيده تخم‏مرغ جهت ناف برآمده و با عسل جهت درد اعضا و كاهش ورم‏ها/ مضر: زياد خوردن آن باعث تاريكى بينايى و زردى بدن مصلح آن: گشنيز.
زوفا
فوايد: خوردن آن جهت خارج كردن باد، كرم معده، خون جامد، كاهش ورم، فالج، سرفه مزمن، ورم شش، درد سينه و پهلو و زانو و معده و جگر و قولنج، گزيدن جانوران/ بخار آن جهت كاهش باد گوش/ مضمضه پخته آن با سركه جهت درد دندان/ آشاميدن آب جوشانده آن با قردمانا و ايرسا جهت اسهال و نيكويى رنگ صورت/ مضر: جگر مصلح آن: صمغ عربى، انار ترش.
زيره سبز (زيره سفيد)
فوايد: خوردن دانه آن، گرم‏كننده، خشك‏كننده و قابض/ دانه آن را در سركه بخيسانيد، برشته كرده و بخوريد جهت قطع اسهالى ناشى از رطوبت و بلغم/ كوبيده آن را با آب و سركه مخلوط كرده و بخوريد براى درمان سختى تنفس و خفقان سرد، تقويت معده و كبد، تحريك اشتها، كاهش باد و نفخ، رفع سكسكه رطوبتى، رفع ترشى غذا در معده/ آن را نرم بكوبيد و با آب كرفس مخلوط نموده و بخوريد براى رفع انگل‏هاى معده/ مضمضه دم‏كرده آن براى تسكين درد دندان/ آن را با نمك بساييد و بر موضع بماليد جهت درمان پوسته پوسته شدن كنار ناخن/ آب آن را با عسل به چشم بكشيد جهت رفع خارش چشم/ عصاره آن را با سفيده تخم‏مرغ مخلوط نموده و در چشم بچكانيد جهت رفع خارش چشم ناشى از گرمى و حرارت/ آن را در سركه بخيسانيد و موقع خونريزى بينى‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 42
آن را در بينى بريزيد و هم استشمام كنيد جهت قطع خونريزى/ مضر: ريه مصلح آن: كتيرا/ روغن آن را هر شب بر پوست بماليد جهت نرم كردن پوست و رفع تَرَك‏خوردگى آن/ آب دم‏كرده ريشه آن را بنوشيد، ادرارآور، قاعده‏آور، بادشكن، مسكّن دردهاى معده، ضد تشنّج.
زيره كوهى (كرفس كوهى)
خوردن دانه آن، قاعده‏آور، بازكننده گرفتگى‏هاى كبد، رفع اثر سموم سرد و گزش جانوران سمّى، درمان سرفه سرد و تنگى نفس و تشنگى، مقوى معده، ضد نفخ، كمك به هضم غذا/ ماليدن آن به موضع براى درمان فلج، درد پشت، سياتيك/ مضر: مثانه، افراد گرم‏مزاج.
زيره سياه (كرمانى)
فوايد: خوردن آن، بادشكن، محرك، قاعده‏آور، شيرآور، تقويت‏كننده، ضد نفخ و تشنج، مقوى معده، كبد، كليه، تحريك اشتها، كاهش باد و ورم طحال، درمان اسهال رطوبتى، مسكّن درد معده، تقويت دختران جوان ضعيف، دفع اخلاط چسبيده به ديواره معده، محرك آروغ، مانع استفراغ، مقوى بدن و فربه كننده آن، كشنده و خارج‏كننده كرم معده/ پودر كوبيده آن جهت جلوگيرى از خونريزى/ نشستن در آب دم‏كرده آن براى تسكين دردهاى رحم/ آب آن را با عسل مخلوط كرده و بر زخم بماليد جهت درمان زخم گازگرفتگى سگ‏ها/ چكاندن آب آن در چشم براى رفع سرخى آن/ مضمضه به آب جوشانده آن، مسكّن درد دندان/ خوردن مداوم خشك نموده آن با سركه پرورده قطع‏كننده شهوت، باعث لاغرى و زردى بدن/ ماليدن آب زيره را بر بدن طفل تازه متولد شده، در مدت عمر شپش به بدن او نمى‏آيد/ مضر: ريه، كليه مصلح آن: عسل، كتيرا، صعتر.
سپستان‏
فوايد: خوردن 50 گرم يا 30 عدد از آن جهت تسكين حدّت صفرا، عطش، تب‏هاى گرم، خارج كردن كرم معده، رفع خشكى ريه، رفع ناراحتى‏هاى روده‏اى ناشى از افراط در مشروبات الكلى يا مشروبات گازدار يا ادويه‏هاى تند، درمان بيمارى‏هاى ريه و طحال/ گذاشتن آن در دهان و فرو بردن آب آن و يا آشاميدن آب دم‏كرده آن جهت نرم كردن سينه و حلق و ورم آن، خشونت صدا، سرفه، گرفتگى‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 43
صدا، خارج‏كننده كرم معده، جهت اسهال مرتب/ ماليدن آب جوشانده آن جهت گشودن دُمل/ مضر: معده، توليد رطوبت‏هاى بلغمى، تضعيف كبد مصلح آن: عناب و در سرد مزاج‏ها گل‏محمدى/ ماليدن گرد مغز هسته‏آن براى درمان بيمارى قارچى پوست و رفع التهاب پوست/ خوردن عصاره برگ آن خنك‏كننده/ ماليدن له كرده برگ آن براى تسكين سردرد و التيام زخم‏ها و كاهش ورم/ نوشيدن آب جوشانده پوست درخت آن براى تسكين دردهاى قولنج، رفع سوءهاضمه، كاهش تب، مقوى، قطع اسهال، كاهش تب، تسكين سردرد/ گَرد آن براى رفع التهاب‏ها و جوش‏هاى داخل دهان.
سداب‏
فوايد: 2 تا 5 گرم از آن را در يك ليتر آبجوش دم كرده و صبح و ظهر و شب بنوشيد براى زياد كردن عقل و هوش، مقوى معده، كاهش باد، اشتهاآور، قطع باه، قولنج، بواسير، خردكننده سنگ مثانه، درمان يرقان، رماتيسم و دردهاى اعصاب، بازكننده گرفتگى و انسداد مجارى،/ آن را نرم بكوبيد با انجير و مغز گردو مخلوط و دوباره كوبيده و بخوريد جهت دفع سموم گزندگان، رفع مسموميت ناشى از زياده‏روى در خوردن مشروبات الكلى/ نوشيدن آب دم‏كرده آن همراه با عسل جهت قطع سكسكه‏هاى غيرطبيعى، تسكين درد كمر و مفاصل، تعجيل در به وجود آمدن قاعدگى/ تازه آن را كوبيده و بر سر ببنديد براى تقويت و رشد موها، جلوگيرى از ريزش آن/ گرد ساييده شده آن را در بينى افراد خون دماغ شده بريزيد براى قطع خون/ گرد آن را با عسل مخلوط و به موضع بماليد جهت تسكين درد مفاصل/ آن را در سركه و روغن گلسرخ بجوشانيد و هر شب بر سر بماليد براى درمان كچلى و رفع جراحت سر/ با شبت جهت تسكين درد پهلو و سينه، تنگى نفس، سرفه مزمن، ورم ريه، درد مفاصل، تب و لرز/ جوشاندن آن در روغن جهت خارج كردن كرم معده/ جويدن برگ آن جهت رفع بوى پياز و سير از دهان/ خوردن مداوم آن هر روز به قدر يك درم براى رفع فلج، رعشه و تشنّج/ حمول تخم آن بعد از جماع مانع آبستن شدن و مقاوم همه سموم/ خوردن مداوم برگ و تخم آن باعث سقط جنين/ بوييدن مداوم آن باعث ضعف بينايى و حواس، تاريكى قلب/ ماليدن برگ آن جهت رفع درد گزيدن عقرب و رتيل و سگ ديوانه مفيد، مانع حمل/ چكاندن عصاره آن در گوش جهت سنگينى شنوايى/ چكاندن آب جوشانده آن با سركه در بينى اطفال جهت‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 44
رفع ام‏الصبيان و قطع خونريزى از بينى/ آب جوشانده آن جهت رفع قولنج/ كشيدن آن با آب رازيانه و عسل در چشم جهت رفع ضعف آن و باعث روشنايى نور چشم/ آن را در پوست انار گرم كنيد و در گوش بچكانيد جهت تسكين درد آن/ مصلح آن: سكنجبين و انيسون/ آشاميدن تخم كوبيده آن از يك تا 2 درم با عسل و سكنجبين جهت صرع و كابوس و روشنايى چشم و سردى معده، قولنج، اكثر سموم.
سداب برى‏
فوايد: ماليدن آن بر آهن جهت منع زنگ زدن آن/ ريختن آن در مكان گوسفندان و مرغان براى نزديك نشدن حيوانات موذى به آنجا.
سرخس‏
فوايد: خوردن گرد آن با سركه براى رفع اقسام كرم شكم/ خوردن پنج گرم از گرد خشك آن با عسل مانع حمل، سقط جنين، خفقان، زخم كليه و مثانه، نقرس، درد مفاصل، قطع خونريزى مخصوصاً خونريزى پس از زايمان، كاهش نفخ/ آشاميدن يك مثقال آن با 3 زرده تخم‏مرغ نيم‏برشت 3 روز متوالى جهت رفع گرفتگى اعضا، جنين سقط كرده، ضرب‏ديدگى/ مضر: ريه، افراد مبتلا به ناراحتى قلبى و كبدى.
سريش‏
فوايد: آشاميدن دم‏كرده برگ و گل و ساقه آن جهت تسكين سرفه و درد پهلو، كاهش ورم بيضه و باد و گاز، ترميم زخم‏هاى داخلى، جوش دادن استخوان شكسته، خردكننده سنگ مثانه، رفع سستى عضلات/ آب تازه برگ آن را گرفته بر روى دندان آسياب بماليد جهت تسكين درد آن/ ماليدن آن براى مداواى گزيدگى مار/ آب برگ و ساقه تازه آن را با زعفران ساييده مخلوط كرده و دم كنيد ماليدن و شستن چشم با آن براى رفع رطوبت‏هاى آن و گل مژه/ آب برگ و ساقه آن را گرفته با كندر و عسل نيم‏گرم شده مخلوط كرده و در گوش بچكانيد جهت رفع چرك گوش/ ساقه تازه آن را با روغن زيتون و سركه مخلوط كرده و بخوريد براى درمان يرقان/ خوردن 15 گرم از ميوه آن براى آسان نمودن قى كردن/ ماليدن ميوه آن با سركه به موضع براى رفع ضرر گزيدگى عقرب و
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 45
هزارپا/ خوردن 20 گرم از غده زيرزمينى آن براى تسكين درد پهلو و سرفه، درمان يرقان ناشى از حرارت صفرا/ خوردن آن با سركه براى جلوگيرى از ريختن موى سر/ ماليدن آن براى جوش خوردن استخوان شكسته و التيام زخم‏هاى بد، رفع ورم بيضه، گرفتگى عضلات و عصب‏ها/ ماليدن مخلوط آن با آرد جو براى درمان كچلى/ آن را با آب نيم‏گرم كم‏كم مخلوط كرده بعد از حل شدن چند قطره عطر بر آن بيفزاييد و به صورت بماليد و پس از 15 دقيقه صورت را بشوييد جهت رفع چين و چروك پوست صورت افراد مسن آب آن با سفيده تخم‏مرغ جهت سوختگى آتش و با آرد ترمس جهت خارش بدن/ مضر: كليه، گاهى موجب سستى معده مصلح آن: سكنجبين و گلقند.
سُعد
فوايد: خوردن 4 تا 10 گرم از كوبيده آن جهت كاهش سردرد، تقويت اعصاب، رفع بدبويى دهان ناشى از بدهضمى معده، خارج كردن عفونت‏ها، زياد كردن حافظه، نيكويى رخسار، تقويت معده و هاضمه و اعصاب، تحريك باه، اشتهاآور، دفع سم عقرب، خفقان، يرقان/ 3 تا 4 روز هر بار 30 گرم از كوبيده آن را با سركه مخلوط كرده و بخوريد جهت دفع كرم معده و كرم كدو/ با روغن حبه‏الخضراء جهت درد كمر، سردى كليه و مثانه، تب‏هاى كهنه، قطع استفراغ/ ماليدن آن جهت سنگينى شنوايى/ پاشيدن آن به بن دندان جهت تقويت دندان و لثه، خوشبويى دهان و رفع بدبويى آن/ ساييدن آن جهت رويانيدن گوشت بر زخم‏هاى مزمن/ مضر: حلق و صوت مصلح آن: شكر، انيسون.
سك بينج‏
فوايد: مصرف آن، جهت كاهش باد و قولنج و ورم‏هاى صلبه و طحال، قطع كننده فضولات غليظ سينه و ريه و مسكّن درد آن، درد مفاصل، ران‏ها و نقرس، كُشنده اقسام كرم معده و جنين و خارج‏كننده آن/ آشاميدن آن همراه با عسل جهت حركت دادن فلج كه حس و حركت آن از بين رفته، درد مفاصل/ به بينى كشيدن آن جهت درمان اسهال، خروج سنگ كليه و مثانه، قولنج، بواسير، تقويت باه/ خوردن 6 نخود از آن در 4 شب موقع خواب براى درمان ورم كليه/ خوردن 3 نخود از آن در 12 شب جهت زخم معده/ كشيدن آن بر چشم براى آب ريزش چشم/ استنشاق بوى آن با
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 46
سركه جهت سردرد و غش/ ماليدن آن با سركه جهت جذب خار از اعضاء و گزيدگى عقرب و جانوران گزنده/ مضر: مثانه و كليه مصلح آن: كتيرا.
سماق‏
فوايد: خوردن ساييده شده آن با آب سرد، مقوى معده، قطع خونريزى معده و خلط خونى از ريه، قطع خونريزى و رطوبت‏هاى سفيد از رحم/ آن را با نمك به دندان بماليد براى تقويت و استحكام لثه، رفع درد لثه ناشى از حرارت و گرمى، تسكين درد دندان‏هاى پوسيده/ ساييده شده آن را با سركه مخلوط و بر موضع بماليد براى درمان خارش بدن و جوش‏هاى خارش‏دار/ آن را با تره تازه كوبيده و به موضع بماليد براى درمان اگزما/ گَرد آن را در آب بخيسانيد و در زمان شروع چشم درد آن را با كمى كتيرا در چشم بچكانيد/ چكاندن چند قطره آب جوشانده سماق در گوش براى جلوگيرى از جريان چرك گوش/ كمپرس با آب دم‏كرده آن براى جلوگيرى از ورم كردن عضو ضربه ديده/ برگ درخت آن را جوشانده و به موضع بماليد براى درمان زخم‏هاى كهنه و خارش بدن/ شاخ و برگ آن را جوشانده و هر شب به موضع بماليد جهت رفع كك‏ومك و نيز به لثه ماساژ دهيد براى جلوگيرى از خونريزى آن/ شاخه و برگ و جوانه آن را بسيار نرم بكوبيد و با كمى آب دم كرده و به موى سر بماليد جهت سياه كردن آن/ حقنه يا تنقيه با دم‏كرده آن براى درمان زخم روده‏ها و اسهال خونى، تسكين دل درد/ ماليدن صمغ آن براى درمان جراحت‏ها و تسكين درد دندان/ نيم‏كوفته آن با زيره و آب سرد جهت كسى كه هميشه قى مى‏كند و غذا در معده آن نمى‏ماند و با زرده تخم‏مرغ و گشنيز خشك براى قطع اسهال/ مضر: معده و جگر مصلح آن: مصطكى، انيسون/ ماليدن برگ آن بر معده اطفال، رفع‏كننده اسهال/ جوشاندن آن در آب و مالش پيشانى به آن جهت قطع سردرد و منع بروز آبله/ چكاندن آن در گوش جهت منع ريزش چرك از آن/ شستشو با آب جوشانده آن مانع ورم ضربه.
سنامكى‏
فوايد: خوردن آن جهت صرع و شقيقه و جنون و درد پهلو، قولنج، نقرس، تشنج، داءالثعلب، شپش بدن، قتل كرم معده، تَرَك دست و پا، درد مفاصل، وسواس سوداوى/ آشاميدن آب جوشانده نيم‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 47
اوقيه آن در 2 اوقيه زيت‏الانفاق تا به نصف رسد جهت درد كمر و ران‏ها و خروج خلط از آن و بواسير/ آشاميدن يك مثقال از خاكستر آن با عسل از 3 تا 7 روز جهت رفع درد مفاصل/ مصلح آن: بدون گلسرخ و روغن بادام جايز نيست/ آب جوشانده آن در سركه جهت زخم‏هاى كهنه و بر موى جهت منع ريختن آن و با حنا جهت سياه كردن مو/ ماليدن آن بر بدن در حمام همراه با سركه، شاهتره و برگ حنا كه با آب نرم ساييده شده و بعد از 3- 4 ساعت بشوييد جهت خارش زخم‏ها/ 5 تا 10 گرم از برگ آن را دم كرده و بنوشيد جهت جذب مواد زايد مغز و شش‏ها و دستگاه‏هاى داخلى/ 4 گرم از آن را در آبجوش ريخته و بجوشانيد و بنوشيد براى رفع صفرا، درمان ورم و درد شصت پا يا نقرس/ آب دم‏كرده آن را روى شكم طفل بماليد يا مادر آب دم‏كرده آن را بنوشيد براى رفع يبوست اطفال/ چهار برابر وزن آن روغن زيتون مخلوط كرده و بجوشانيد و بخوريد براى درمان درد كمر و بواسير/ مضر: زنان شيرده و باردار، مصرف بيش از اندازه آن باعث ايجاد نوعى قولنج.
سنبل‏الطيب (علف گربه)
فوايد: 10 گرم از آن را در يك ليتر آبجوش دم كرده و به مرور بنوشيد، خارج‏كننده اخلاط معده و كبد، مقوى دماغ و دهانه معده و جگر، نيكوكننده رنگ رخسار، ازدياد ترشح بول و حيض، خوشبوكننده دهان، درمان سرفه رطوبتى، درد سينه، خفقان، استفراغ، يرقان، درد طحال، ورم‏هاى داخلى و بواسير، مقوى نيروى جنسى، بازكننده عادت ماهانه/ 60 تا 100 گرم خشك آن را در يك ليتر آب گرم 12 ساعت بخيسانيد سپس آن را قبل از هر غذا يك فنجان بنوشيد جهت رفع فشار خون و كم خونى، درمان آسم، تسكين درد پهلو و درد اعصاب، مسكّن، آرام‏بخش، ضد هيجان، تب‏بر/ نوشيدن يك فنجان دم‏كرده آن هنگام شب موقع خواب براى جلوگيرى از ديدن خواب‏هاى وحشتناك/ آن را با افسنطين مخلوط و دم كرده سپس با عسل شيرين نموده بنوشيد، مقوى معده، اشتهاآور/ ماليدن آن با آب گشنيز جهت سرخى چشم، تقويت بينايى، رويانيدن مژه/ ماليدن آن بر بدن جهت قطع عرق و خوشبويى آن/ ماليدن آب جوشانده آن در خمير جهت سياه كردن و درازى مو/ درد آن براى رفع التهاب/ ماليدن آن به عضو جهت التيام زخم‏ها/ شياف در مهبل جهت قطع خونريزى رحم‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 48
و رطوبات آن/ نشستن در آب جوشانده آن جهت درد كليه، ورم رحم و تسكين درد آن، گشودن حيض/ مضر: كليه مصلح آن: كتيرا.
سورنجان (گل حضرتى)
فوايد: خوردن 2 گرم كوبيده شده آن، بادشكن، نيروبخش، خروج اخلاط لزج از اعماق بدن، معالجه يرقان و ورم طحال/ آن را با زنجبيل و فلفل مخلوط كرده بكوبيد و با عسل به صورت خمير درآوريد و هر شب يك قاشق چايخورى بخوريد جهت افزايش نيروى جنسى/ 3 روز، روزى يك بار 2 تا 3 گرم از آن را بكوبيد و با شير تازه مخلوط كرده و بخوريد جهت رفع ضعف قواى تناسلى/ آن را در دهان ريخته با آب بنوشيد جهت درمان نقرس/ مقدارى از كوبيده آن را با زعفران ساييده شده و زرده تخم‏مرغ مخلوط كرده و به موضع بماليد جهت تسكين دردهاى استخوانى و كاهش ورم‏هاى سفت/ آن را نرم ساييده با پيه آب كرده مخلوط نموده به صورت شياف مصرف كنيد براى دفع دانه بواسير و تسكين درد آن/ مضر: معده، ايجاد دل پيچه، ضعف در معده و كبد مصلح آن: كتيرا، شكر، زعفران.
سوسنبر (آويشن وحشى)
فوايد: مفرّح، مقوى قلب و مغز و معده و روده، رفع نفخ شكم، كشنده انگل‏هاى دستگاه گوارش، زيادكننده ادرار و حيض، بازكننده قاعدگى، بادشكن، تقويت دستگاه عصبى، تقويت‏كننده گلبول‏هاى سفيد بدن، ضدّ سم، برطرف‏كننده عفونت‏ها، بازكننده گرفتگى‏ها و انسداد مجارى/ نوشيدن دم‏كرده آن جهت درمان سكسكه، دل‏پيچه، قطره‏قطره ادرار كردن، تسكين درد رحم، خردكننده سنگ مثانه، تسكين سرفه، ضدّ اسپاسم، تسكين حمله هاى آسم/ دم‏كرده آن را با عسل شيرين كنيد و بنوشيد، رفع تشنج به خصوص تشنج دستگاه تنفسى، مفيد براى آسم مرطوبى/ آن را نرم بكوبيد و داخل سنجبين بريزيد و بخوريد، رفع اثر گزيدگى زنبور و اگر با عسل بخوريد براى تسكين درد عقرب گزيدگى/ زنانى كه جنين در رحمشان مرده است، مقدار زيادى از آن را بخورند، ماهيچه‏هاى ديواره رحم را تحريك و جنين مرده را خارج مى‏سازد/ 12 تا 16 گرم خشك آن را در يك ليتر آبجوش دم‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 49
كنيد و با قند شيرين نموده بعد مقدارى صمغ عربى را نرم كوبيده و در آن حل كنيد و به مرور بخوريد جهت رفع سياه سرفه، سرفه‏هاى تناوبى، گريپ، سرماخوردگى، ضعف بينايى/ در دم‏كرده آن كودك را حمام كنيد جهت درمان نرمى استخوان‏هاى كودك/ ماليدن اسانس آن روى عضو براى تسكين درد نقرس و سياتيك و روماتيسم، رفع بيمارى‏هاى بلغمى، درد سينه/ گرد آن را در بينى بكشيد براى جلوگيرى از خونريزى بينى/ شياف آن براى خوشبو كردن رحم/ مضر: اسراف در خوردن آن مصلح آن: كتيرا.
سياه دانه‏
فوايد: بخور آن، محرّك، بادشكن، قاعده‏آور، ترميم ضعف بدن، رفع مسموميت‏هاى خون، بزرگ بودن كبد، رفع تهوع، شكم درد و يبوست، تقويت زنان پس از وضع حمل، گرم‏كننده، خشك‏كننده رطوبت‏ها، تسكين سرفه سرد، استسقا، يرقان، ناراحتى طحال، قولنج نفخى، خارج‏كننده جنين زنده يا مرده/ سه روز هر روز نيم مثقال از آن را با آب نيم‏گرم بخوريد براى رفع عوارض گزيدگى رتيل، رفع نفخ شكم/ 25 گرم كوبيده آن را با 100 گرم عسل مخلوط كنيد و روزى يك قاشق غذاخورى بخوريد براى رفع خلط نسب شده در بدن، درمان درد پشت سر كه از غلبه بلغم باشد/ 40 روز هر روز نصف استكان آب جوشانده آن را بنوشيد جهت درد كمر تا زانو يا سياتيك يا عرق‏النساء، زيادكننده شير/ سوخته آن را با رب مورد مخلوط نموده و بخوريد براى درمان بواسير/ آن را بكوبيد و با عسل و روغن مخلوط كنيد و بخوريد براى تسكين درد رحم و دردهاى پس از زايمان/ بخور با آب جوشانده آن جهت تسكين درد سينه/ آن را نرم بكوبيد و هر شب بر موضع بماليد و روزى چند بار هم آن را بو كنيد براى رفع تبخال و لكه‏هاى سفيد پوست و زگيل/ 10 گرم سياه دانه را با مقدارى آب نيم‏گرم و عسل مخلوط كنيد و بخوريد جهت تسكين تب‏هاى كهنه رطوبى، ادرارآور، رفع سختى خروج ادرار و سنگ كليه و ناراحتى‏هاى تنفسى/ مدتى هر روز صبح ناشتا مقدارى از آن را در روغن حيوانى سرخ كرده و بخوريد براى سرخ كردن رنگ رخساره/ آن را با سركه دم كنيد و بخوريد جهت كشتن و خارج كردن بعضى از انگل هاى دستگاه گوارش/ سرخ كرده آن را بكوبيد و
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 50
در روغن زيتون ريخته و چند جوش بدهيد بعد چند قطره در بينى بچكانيد براى رفع زكام كه با عطسه بسيار همراه باشد/ آن را در روغن زيتون بجوشانيد و بعد در بينى بچكانيد براى درمان زكام رطوبى/ آن را نرم بساييد بعد با سركه مخلوط كنيد و هر شب بر جوش‏هاى بدن بماليد و صبح با آب گرم بشوييد جهت درمان جوش غرور/ كوبيده آن را با گلاب مخلوط نموده و به موضع بماليد جهت درمان سودا/ آن را بكوبيد و با روغن كنجد مخلوط نموده و به موضع بماليد براى فروكش كردن تاول‏هاى پوست، درمان آبسه‏ها، روماتيسم، ورم گوش، زخم بينى، سردرد/ چند عدد از آن را در شير به مدت يك ساعت بخيساند بعد بساييد و در بينى بچكاند جهت رفع زردى چشم/ پودر آن را با حنا و روغن سوسن مخلوط كنيد و بر سر يا صورت كه موى آن ريخته است بگذاريد، سبب رويش موها شده و از ريزش بقيه موها جلوگيرى مى‏كند/ مضر: كليه، زنان باردار؛ موجب سقط جنين، اسراف در خوردن آن در گرم‏مزاجان موجب ورم و دردهاى گلو و گرفتگى‏ها/. جوهر آن را بر كمر بماليد جهت رفع سستى اعصاب، تقويت قواى آميزشى/ آن را بر سر و كمر و مواضع ديگر بدن بماليد، شما را جوانتر مى‏كند.
شاه پسند طبى‏
فوايد: 30 تا 40 گرم از آن را در يك ليتر آب ده دقيقه بجوشانيد و آب صاف كرده آن را بنوشيد جهت درمان روماتيسم، تشنجات عصبى يا پرش موضعى/ پنجاه گرم از گل آن را در يك ليتر آب سرد به مدت دو ساعت بخيسانيد بعد چند دقيقه بجوشانيد و 12 دقيقه دم كنيد سپس صاف نموده و آب آن را با عسل شيرين سازيد و هر صبح و ظهر و شب يك فنجان بنوشيد جهت رفع ضعف عمومى بدن و تسكين سرفه.
شاهسفرم‏
فوايد: 4 گرم خشك آن را در يك ليوان آبجوش به مدت 20 دقيقه دم كرده و آن را بنوشيد جهت كاهش ورم‏هاى تمام اعضا، خفقان، ضعف معده، درمان سرفه و برونشيت، ازدياد ترشح صفرا، حل كردن سنگ صفرا/ عصاره آن با شكر جهت رفع وبا، فرارى دادن جانوران گزنده.
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 51
شجره ابراهيم‏
فوايد: خوردن آن جهت درد پهلو و سينه/ نوشيدن آب جوشانده آن با شكر جهت تسكين ورم‏ها، كاهش زخم‏ها، خارج كردن خلطها، كاهش باد و نفخ، ازدياد ريزش بول، حيض و شير/ يك درم تخم آن بسيار محرك باه/ آويزان كردن آن بر در خانه گريزاننده حشره از آنجا.
شقاقل (هويج وحشى)
فوايد: خوردن آن، بازكننده انسداد مجارى عروق، دفع‏كننده رطوبات بلغم، موثر براى گرم كردن معده و كليه و كبد، اشتهاآور براى افراد سرد مزاج، افزايش قدرت تناسلى/ مضر: مصرف زياد آن توسط گرم‏مزاجان كاهش‏دهنده اشتها مصلح آن: عسل، مرباى آن با عسل مقوى باه و زيادكننده منى.
شنبليله‏
فوايد: برگ آن جهت سرفه ناشى از سرما، ورم طحال، درد كمر، جگر، رحم/ ماليدن آن جهت تقويت مو/ خشك آن را روى تمامى نان بپاشيد و به صورت خيلى برشته نان را بپزيد و هميشه از آن نان را بخوريد جهت درمان مرض قند/ مادر از سه ماهگى هر روز شنبليله خام را با ساقه بخورد براى زياد و پرپشت شدن موى سر نوزاد/ آب تازه آن را بگيريد و با آب كلم مخلوط كرده و بر موضع بماليد جهت تسكين درد نقرس/ روز 3 بار و هر مرتبه 5 گرم از تخم آن را دم كرده و آب آن را بنوشيد جهت تقويت بدن، تنظيم فشار خون، درمان ديابت، قطع تب، رفع ناراحتى‏هاى مثانه و كليه، درمان تشنگى و رماتيسم، رفع ضعف نيروى جنسى، مفيد براى فتق و درد كمر، درمان ورم‏هاى دست و پا ناشى از سرما و لاغرى ناشى از بيمارى، رفع كم‏خونى، معالجه بزرگ شدن طحال و كبد، تنظيم چربى خون/ آب جوشانده آن با عسل جهت سرفه، بواسير، ورم‏هاى داخلى، كم‏كننده باد معده/ آب جوشانده آن به تنهايى جهت تسهيل زايمان/ ماليدن آن جهت سوختگى آتش، كجى ناخن، ورم رحم/ ماليدن آرد آن با انجير جهت باز كردن دُمل، جهت نيكويى رنگ صورت/ ماليدن روغن آن براى رفع جوش‏هاى داخل موها، بازكننده زخم‏هاى چركى/ مضر: انثيان مصلح: سكنجبين، انيسون، استعمال برگ آن بدون كاسنى جايز نيست.
شوكران‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 52
فوايد: خوردن 2 گرم از عصاره آبى آن، مسكّن درد، آرام‏بخش، ضد هارى و كزاز، ضد سم، كنترل آسم و سياه‏سرفه، تسكين سرفه‏هاى شديد و اختلالات عصبى، رفع سل ريه/ استعمال خارجى آن براى معالجه ناراحتى‏هاى پوستى و گرفتگى‏هاى غدد، درمان اقسام سرطان/ ماليدن آن به موضع جهت تسكين دردها و ورم‏هاى گرم و بى‏حسى اعضا/ ماليدن برگ و تخم آن بر پستان براى قطع شير آن، مانع آويخته شدن آن و بر پستان دختران مانع بزرگ شدن آن و بر خصيه و ران جوانان مانع احتلام، كاهش ورم و بر قضيب براى تضعيف باه و مانع بزرگ شدن آن، مانع رويش مو، بر شكم جهت قطع اسهال و خونريزى/ ماليدن آن بر پيشانى قطع خونريزى از بينى.
شوكران آبى (باديان آبى)
فوايد: 5 تا 10 گرم از ميوه آن را در يك ليتر آبجوش دم كرده بعد 6 قسمت كرده و هر 4 ساعت يك بار آن را بنوشيد، اشتهاآور، قاعده‏آور، ايجاد عرق، درمان برونشيت‏هاى مزمن و سياه‏سرفه، تسكين سرفه‏ها، درمان سل و آسم/ يك تا 2 گرم كوبيده آن را در مقدارى كافى شربت ساده بريزيد و صبح و عصر بنوشيد براى درمان نزله‏ها و زكام‏هاى مزمن، برونشيت و سل، كاهش و قطع تب.
شير خشت (نوعى گياه)
فوايد: خوردن آن، مقوى جگر، معده، مسكّن حرارت معده و قلب و جگر و ورم آن، درمان سرفه، خشونت سينه و حلق، اسهال/ آن را در آب ولرم حل كنيد و آب صاف كرده آن را به طفل و افراد مسن بخورانيد جهت درمان سوءهاضمه آنها/ آن را در كمى شير مادر دختردار خمير كرده و داخل گوش بماليد براى تسكين درد گوش/ مضر: توليدكننده باد در معده و باعث سرعت انزال مصلح آن: بادام روغن و رازيانه.
شيرين بيان‏
فوايد: خوردن آن جهت تسكين تشنگى و التهاب معده، نرم كننده سينه و حلق، تقويت اعصاب، كاهش باد و خشونت سينه و سوزش آن، نيكويى صدا و رنگ رخسار، درمان امراض طحال، بواسير، تب‏هاى كهنه و سرفه، جلاى تاريكى چشم/ نيم كيلو از آن را پس از پوست كندن نيم‏كوب كرده و 5 ساعت در دو ليتر آب بخيسانيد بعد بجوشانيد تا آب به نصف برسد بعد صاف كرده و 75 گرم گز
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 53
خونسار در آن حل كنيد و دوباره صاف نموده و هر روز صبح ناشتا دو فنجان از آن را بنوشيد جهت درمان زخم معده/ آب دم‏كرده آن را با آب جوشانده سيب‏زمينى مخلوط كرده و بنوشيد جهت رفع سنگ مثانه، بند آوردن ادرار/ 200 گرم از آن را پوست كنده و در يك ليتر آب 20 دقيقه بجوشانيد سپس 15 دقيقه دم كنيد، كشيدن آن به چشم جهت رفع قرمزى و زردى آن، تقويت بينايى؛ دهان شويه كردن آن جهت رفع خشكى دهان و درمان خونريزى لثه/ ماليدن عصاره شيرين بيان جهت درمان ورم مفاصل همراه با درد، كوفتگى و ضربه خوردگى عضو/ آب تازه برگ آن را بگيريد و بر پوست سر بماليد براى جلوگيرى از ريزش مو/ ماليدن برگ آن جهت دفع بدبويى زير بغل و ميان انگشتان پا/ مضر: كليه و طحال مصلح آن: كتيرا و گلسرخ.
طباشير (بامبو، خيزران)
فوايد: آن را نرم بساييد و با آب بخوريد، مقوى دل، معده و جگر، مسكّن التهاب و عطش، قطع‏كننده استفراغ و اسهال، جهت ورم‏هاى چشم، خفقان، غش، تقويت اعضاى ضعيف شده از حرارت، درمان صرع كودكان، فلج، تشنج، عطش مفرط، محرك و افزاينده نيروى جنسى اشخاص گرم‏مزاج، بهبودى زن باردار در موقع ويار/ ماليدن ساييده آن بر موضع جهت استحكام دندان و سوختگى آتش و با سكنجبين جهت رفع وحشت و غم/ آن را در دهان نگه داريد و بمكيد جهت رفع بوى بد دهان/ به بينى كشيدن آن با روغن بنفشه جهت تقويت بينايى/ مضر: ريه، مداومت خوردن آن مضر باه و سردمزاجان مصلح آن: مصطكى، عسل، عناب.
عاقرقرها
فوايد: خوردن آن، جهت لقوه، فلج، رعشه، كزاز، لكنت زبان، درد سينه و دندان و مفاصل، تقويت باه، اسهال، ازدياد ريزش بول، حيض، شير و عرق/ ماليدن آن با روغن زيت جهت كزاز و اعضاى بى‏حس شده/ انفيه آن با روغن گل جهت شقيقه و سر درد شديد/ هنگام شروع سردرد ميگرن يا درد نيمه سر، سر يك تكه از آن را بسوزانيد و دود آن را به هر دو سوراخ بينى بكشيد، تسكين مى‏يابد/ مزمزه يا قرقره آن با سركه براى درمان ديفترى/ گَرد آن را با نشادر نرم مخلوط كرده وبساييد و بر كام دهان بماليد، مانع سوختن دهان از آتش/ در سركه بخيسانيد و زير دندانى كه درد
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 54
مى‏كند بگذاريد براى تسكين درد آن و آن را بجويد يا زير زبان بپاشيد جهت رفع لكنت زبان/ با فاوانيا جهت سردرد اطفال/ ماليدن آن با عسل جهت رفع درد سينه و سرفه كهنه، زيادكننده باه/ پيش از جماع، روغن آن را بر قضيب بماليد جهت محكم كردن آن، برانگيختن شهوت جماع و لذت آن، سرعت انزال/ آن را نرم بكوبيد و با زرده تخم‏مرغ مخلوط كرده و بر كمر ببنديد و سه روز تكرار كنيد مفيد براى درمان كمر درد كهنه/ مضر: ريه مصلح آن: كتيرا، مويزج.
عود هندى‏
فوايد: خوردن آن، مقوى اعصاب، حواس، قلب، كبد، معده، رفع بدبويى دهان و رطوبات معده و رحم، سرفه، رفع غشى و خفقان و ضعف معده و كبد و اسهال و تشنگى، حفظ صحّت جنين، افزايش‏دهنده نيروى جنسى، توقف قى و اسهال ساده و خونى، بادشكن، كاهش بادها و گازها، مفيد براى زن‏هاى باردار/ مقدارى از آن را بساييد و به طفل بخورانيد جهت توقف شب اداراى/ آن را بپزيد و با سركه بخوريد جهت پادزهر سموم سرد/ مضمضه آن مقوى دندان و لثه/ مضر: گرم‏مزاجان مصلح آن: كافور، سكنجبين، گلاب.
غافث‏
فوايد: خوردن آن با آب شاهتره و سكنجبين براى التيام زخم‏هاى داخلى/ 100 گرم از آن را در يك ليتر آب بجوشانيد تا آب آن به يك سوم برسد سپس به موضع بماليد جهت التيام خارش/ قرقره عصاره آن جهت تسكين درد گلو، درد كبد و تقويت آن، كاهش ورم‏ها و ورم طحال/ شياف عصاره آن براى قاعده‏آورى/ مضر: طحال مصلح آن: انيسون/ نوشيدن آب دم‏كرده برگ آن، ضد كرم شكم، قابض، گرم‏كننده، بندآورنده خون، تسكين ناراحتى رحم، درمان بواسير/ آب جوشانده ريشه آن براى معالجه سل، تقويت قلب در موارد حمله‏هاى ناگهانى آن، تسريع و افزايش رشد گلبول‏هاى قرمز.
غافث كنفى‏
فوايد: 30 تا 50 گرم خشك آن را در يك ليتر آب بجوشانيد و هر روز صبح و ظهر و شب يك فنجان از آن را بنوشيد، قاعده‏آور، قى‏آور، تب‏بر، ضد سم، رفع عوارض ناشى از كمى ويتامين C، رفع‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 55
يرقان، تحريك ترشح صفرا، رفع گرفتگى مجارى كبد و وجود صفرا در خون، رفع يبوست‏هاى ناشى از تنبلى بعضى از اعضا/ شستشو با آب جوشانده آن براى التيام زخم و جراحت.
فاوانيا
فوايد: خوردن آن به مقدار يك بادام جهت تسكين درد كليه و مثانه و رحم، يرقان، نقرس/ خوردن 25 دانه از تخم آن با ماءالعسل جهت رفع كابوس، اختناق رحم و درد آن/ خوردن تخم آن جهت افراد فلج، رعشه، سردرد، جنون، وسواس/ گويند در خانه‏اى كه فاوانيا باشد جن و جانوران گزنده داخل آن نشود.
فراسيون آبى‏
فوايد: نوشيدن آب دم‏كرده آن، خنك‏كننده، قابض، جلوگيرى‏كننده از خونريزى‏هاى ريه و ساير اعضا، تب‏بر/ ماليدن آن به موضع براى پاك كردن زخم‏هاى چركى و كثيف/ خوردن عصاره آن براى جلوگيرى از تحريك و ترشح غده تيروئيد.
فراسيون سفيد
فوايد: 40 تا 50 گرم از سرشاخه‏هاى گلدار و خشك آن را در يك ليتر آبجوش 15 دقيقه دم كنيد و هر صبح و ظهر و شب يك فنجان از آن را بنوشيد جهت نرم كردن سينه، بازكننده گرفتگى‏هاى كبد و طحال، ضد سم، مفيد براى سرماخوردگى و سرفه و ناراحتى‏هاى ريوى/ ماليدن له شده تازه آن در محل گزيدگى سگ‏ها براى التيام زخم وجراحت آن/ چكاندن عصاره آن در گوش جهت پاك كردن چرك آن و باز كردن منافذ آن و رفع درد كهنه آن/ چكاندن عصاره آن در چشم با عسل جهت رفع اثر زردى يرقان/ مضر: كليه، مثانه، زنان باردار مصلح آن: كتيرا، عسل، رازيانه، سنبل‏الطيب/ ماليدن برگ آن با عسل جهت درد پهلو و رفع تنگى نفس/ خوردن آب برگ آن جهت درد معده/ شياف در مهبل برگ تازه آن تا هفت روز پى‏درپى جهت حامله شدن/ ماليدن برگ پخته آن با عسل جهت كاهش ورم‏ها و باز كردن دُمل‏ها بدون اذيت كردن و التيام آن/ جويدن برگ آن در دهان براى رفع بيمارى‏هاى دهان و استحكام دندان‏ها/ گل آن را در دهان خوب جويده و بخوريد براى تسكين درد معده/ عصاره گل يا عصاره تخم آن را با عسل مخلوط كرده و بخوريد براى رفع جراحت‏هاى‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 56
ريه/ كمى از آن را با مقدارى انجير مخلوط نموده و دم كنيد سپس آب آن‏ها را صاف و با عسل مخلوط كرده و بخوريد براى درمان تنگى نفس، سرفه بلغمى، قطع اخلاط و فضولات غليظ/ گل تازه آن را بكوبيد و زير ناف بماليد براى رفع پيچيدگى مقعد و تسكين درد آن.
فراسيون سياه‏
فوايد: 30 گرم از آن را در يك ليتر آبجوش دم كرده بعد مقدارى بادرنجبويه يا نعناع يا رازيانه ساييده شده را در آب صاف كرده آن بريزيد و آب آن را شيرين كرده و هر صبح و ظهر و شب قبل از غذا يك فنجان بنوشيد، ضد انگل، رفع كرمك و كرم اسكاريس، تسكين درد نقرس و رماتيسم، مفيد براى دوران يائسگى زنان و رفع اختلالات عصبى آنان/ 60 تا 70 گرم از آن را در يك ليتر آب پانزده تا 20 دقيقه بجوشانيد و به موضع بماليد براى درمان نقرس و رماتيسم.
فرفيون (فريبون)
فوايد: خوردن كمى از آن، تب‏بر، كرم‏كش، ضد انگل/ آن را با گوشت به صورت سوپ بپزيد و بخوريد جهت تصفيه خون، مفيد براى افراد داراى جوش و كورك زياد/ خوردن خشك آن را با برنج تخمير شده براى مبتلايان به بيمارى ترس از آب يا هارى/ شستشو با آب جوشانده آن جهت رفع خارش و جوش و كورك/ تازه آن را كوبيده و بر محل عقرب‏گزيدگى بگذاريد براى خنثى كردن زهر عقرب و تسكين درد آن/ ماليدن شيره آن روى زخم گزيدگى سگ‏ها و جانوران سمى براى دفع اثر سم/ گذاشتن شيره آن بر روى جوش‏هاى زگيل باعث بهبودى آن/ شيره آن را با روغن زيتون مخلوط و به موضع بماليد جهت درمان فلج، لقوه، سستى اعضا، دردهاى اعصاب و مفاصل/ يك تا 2 گرم از شيره آن را به صورت شياف استفاده كنيد براى بند آوردن ترشحات مفرط عادت ماهيانه، در صورت سوزش با روغن گلسرخ چرب كنيد/ گَرد شيره آن را با عسل مخلوط كرده و به چشم بكشيد جهت جلوگيرى از زياد شدن آب مرواريد/ شيره آن را با آب چغندر مخلوط و در بينى بريزيد براى رفع ريزش اشك و قرمزى آن و پاك كردن بينى/ ماليدن آن بر روى زخمى كه گوشت اضافى آورده براى از بين بردن آن/ مضر: گرم‏مزاجان، ماليدن آن روى استخوان باعث پوسته انداختن‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 57
و زخم شدن آن مى‏شود/ خوردن تخم آن همراه با فلفل بو داده براى درمان بيمارى وبا/ نوشيدن آب جوشانده ريشه آن، ضد انگل.
فلفل آبى‏
فوايد: 10 گرم از آن را در يك ليتر آبجوش دم كرده و در طول روز بنوشيد، محرك، قاعده‏آور، عرق‏آور، رفع ناراحتى‏هاى رحم/ هر روز 30 تا 40 قطره از عصاره آن را بخوريد براى بند آوردن خون، قطع اخلاط خونى و خونريزى‏هاى معده و بواسير و رحمى/ هر روز يك تا 4 گرم از برگ خشك آن را بكوبيد و با كمى آب بلغ نماييد، گرم‏كننده معده و كبد، قطع قاعدگى، كرم‏كش، ضد انگل معده/ برگ تازه آن را بكوبيد و به موضع بماليد براى كاهش ورم‏هاى بلغمى و سفت، كاهش خون‏مردگى و ورم زير چشم/ خوردن ميوه آن، قاعده‏آور، گرم‏كننده معده، بادشكن، محرك.
فلفل سياه‏
فوايد: خوردن آن براى تقويت حافظه، اعصاب، معده، جگر، درمان اسهال تابستانه و خونى، درمان وبا و سرماخوردگى، تسكين سرفه‏هاى سرد و رطوبى/ جويدن آن با مويز جهت دفع رطوبت‏هاى دماغ و معده/ ماليدن آب جوشانده آن در گلاب جهت درد دندان خراب، رفع آروغ ترش و غليظ، دفع جذام و بادها و ماليدن آن با سركه جهت كاهش ورم طحال/ كوبيده آن را با عسل مخلوط كرده و بخوريد براى پاك كردن ريه/ ماليدن آن براى معالجه و رفع تورم غده، كاهش جوش و كورك، رماتيسم، سردرد/ ساييده آن را با روغن گل مخلوط كرده و هر روز به موضع بماليد براى درمان فلج، بى‏حسى اعضا/ مقدارى از آن را همراه با پياز و روغن حيوانى سرخ كرده و به غذاى خود اضافه نماييد و بخوريد براى تقويت قواى جنسى در مرد و زن/ كشيدن آن به چشم جهت رفع سياهى رفتن چشم و جلاى سفيدى آن/ حمول آن خارج‏كننده جنين و بعد از جماع، مانع حمل/ خوردن كوبيده آن با كوبيده زنجبيل و عسل براى سقط جنين/ ماليدن آن با حنا جهت رويانيدن ناخن از بين رفته و با پياز و نمك جهت رويانيدن مو در محل داءالثعلب/ خوردن آب جوشانيده كوبيده آن جهت دفع سم مار و عقرب گزيده، به شرطى كه مكرر بياشاميد و قى كنيد تا اثر سم از بين برود/
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 58
گويند اگر مار گزيده فلفل را بجود و تندى آن را حس كند زهر در او اثر نكرده در غير اين صورت معلوم مى‏شود زهر در او اثر كرده/ مضر: خشن شدن صدا و حلق، جگر حار، كليه مصلح آن: روغن‏هاى با طبيعت سرد، عسل.
فلفل فرنگى (دارفلفل)
فوايد: خوردن آن، مقوى معده، رفع قى، خوشبوكننده دهان و رحم، زيادكننده منى، سقطكننده جنين، زيادكننده ادرار و حيض، جهت فالج، صرع، سرفه، گزيدگى عقرب و رتيل/ 5 گرم از آن را بساييد و با آب بخوريد جهت باز كردن گرفتگى كبد و طحال، محرك نيروى جنسى/ 4 گرم از ريشه بوته خشك آن را بساييد و با آب بخوريد براى رفع قولنج، بادهاى سرد، بيمارى‏هاى طحال، سياتيك، نقرس، تشنَج، تقويت معده و گرم نمودن آن، اشتهاآور/ بر جگر بز گذاشته كباب كرده و بخوريد جهت شب‏كورى/ مضر: سر، گرم مزاجان، موجب كاهش نور چشم، كاهش ترشح اسپرم مصلح آن: صمغ عربى، گلاب و صندل.
فلفل كوهى‏
فوايد: خوردن 5 گرم از دانه آن همراه با صمغ عربى، مقوى، بادشكن، ضد نفخ، اشتهاآور، ازدياد ترشح شير و عادت ماهيانه، بازكننده انسداد و گرفتگى‏هاى دماغى، كبد و طحال، فرونشاندن هيجانات جنسى، خشك كردن اسپرم/ نشستن در آب جوشانده آن جهت ورم رحم و مقعد/ بخور آن باعث خواب رفتن/ فرش كردن برگ آن و نشستن بر آن جهت تقويت باه و گريزاننده جانوران موذى/ تكيه كردن بر چوب آن كه از آن متكا ساخته باشيد، مانع خستگى و قطع شهوت جماع/ گذاشتن آن در زير تشك خواب جهت منع احتلام/ مضر: كليه مصلح آن: صمغ عربى.
فيل گوش‏
فوايد: خوردن 4 گرم از برگ خشك كوبيده شده آن، كاهش قند خون، دفع شن كليه/ برگ آن را همراه با ساقه‏هاى گياه بجوشانيد و بنوشيد براى درمان سرگيجه، رماتيسم و اگر كمى شكر قهوه‏اى در آن حل كنيد و بنوشيد براى معالجه سرخك/ ماليدن عصاره آن يا گذاشتن برگ تازه آن روى غده‏هاى سرطانى جهت جلوگيرى از پيشرفت آن/ 2 يا 3 قاشق از برگ كوبيده خشك آن را در نيم‏

[ دوشنبه سی ام مرداد 1391 ] [ 8:39 ] [ سیدمسعودموسوی الریحانی ]
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 59
ليتر آب 10 دقيقه بجوشانيد و با آب آن شستشو كنيد يا تازه آن را بكوبيد و به موضع بماليد براى درمان سودا، رفع خستگى و كوفتگى دست و پا/ برگ آن را بپزيد و به موضع بماليد براى بهبود تَرَك‏هاى كهنه و مزمن/ ماليدن آب دم‏كرده آن براى رفع ناراحتى‏هاى پوستى به خصوص پوست سر و كچلى/ عصاره برگ تازه آن را با روغن زيتون مساوى مخلوط نموده و بر زخم بماليد جهت التيام جراحات زخم/ خوردن تخم آن، مقوى، نيرودهنده، تصفيه‏كننده خون، زيادكننده عرق، ادرارآور، ضد عفونى‏كننده، ضد كرم روده، رفع جوش‏هاى صورت، درمان آبسه‏هاى چركى و ناراحتى‏هاى گلو و حلق، درمان ذات‏الريه، آنفلوانزا، تب‏هاى مخملك، آبله، سرخك، خنازير، يبوست/ 4 گرم از ريشه كوبيده آن را بخوريد جهت تصفيه خون، ادرارآور، مقوى/ ريشه آن را در روغن هسته زردآلو بپزيد و بر بواسير بگذاريد جهت رفع دانه بواسير/ آن را با ميوه خودش پودر كرده و در روغن زيتون بجوشانيد بر موضع بگذاريد جهت جلوگيرى از پيشرفت زخم جذام/ برگ تازه آن را بكوبيد و بر زن باردار شياف در مهبل نماييد جهت سقط جنين او.
فوايد نوع بزرگ: عصاره آن جهت رفع سفيدى چشم/ خوردن آن با عسل محرك باه/ 30 دانه آن با سركه جهت سقط جنين/ بوييدن گُل آن خارج‏كننده جنين/ مضر: جگر مصلح آن: صمغ عربى/ خوردن فيل جوش جهت مرض‏هاى سينه/ ماليدن آن با سرگين گاو جهت نقرس/ بخور ريشه آن جهت بواسير/ خوردن نوع كوچك بريان آن جهت درمان اسهال، دفع رطوبت‏ها از سينه و خارج‏كننده گرفتگى كبد، طحال، كليه/ چكاندن آب آن با زيت در گوش جهت رفع گوشت فاسد آن، و در بينى جهت نواسير.
قُسط (كوشنه)
فوايد نوع آبى: خوردن آن مفيد براى اعصاب، كاهش‏دهنده باد، دفع‏كننده سر درد ناشى از سرما، جهت تشنج، كزاز، رعشه، مسكّن درد رحم و درد سينه، درمان سوءهاضمه و تهوع و اسهال/ خوردن اسانس آن، ضد عفونى‏كننده بسيار قوى، كنترل حمله‏هاى آسم و برونشيت، رفع سكسكه/ ماليدن آن با روغن زيتون جهت افراد فلج، استرخا، درد گوش/ بخور آن رفع‏كننده زكام و وبا/ خوردن آن با عسل جهت كاهش باد، تقويت معده، كبد، كليه، مثانه، دفع امراض و درد آنها، كاهش ورم طحال،
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 60
يرقان، تشنگى، درد رحم، تقويت باه/ خوردن آن با آب سرد جهت خارج كردن كرم معده/ شياف در مهبل و حمول آن جهت ترشح حيض، كشتن و خارج كردن جنين، تسكين درد رحم/ ماليدن آن با سركه، قطران و عسل جهت رويانيدن مو/ مضر: مثانه، ريه مصلح آن: انيسون/ روغن آن براى تقويت اعصاب، اعضاى بدن و باه، رفع سرماى معده، جگر، لرز تب‏هاى سوداوى و بلغمى/ خوردن يا ماليدن آن بر مو مقوّى موى و دراز كردن آن.
قسط شيرين‏
فوايد: خوردن آن جهت رفع سوءهاضمه، اسهال خونى و مسموميت حاصل از غذاى فاسد، درمان سرطان/ خوب در دهان بجويد و سپس آن را روى سر يا بدن طفل مبتلا به تشنج بماليد بسيار مفيد جهت درمان آن/ بعد از تولد نوزاد مادران پودر آن را با برنج پخته مخلوط كرده و بخورند و يا آب دم آب دم‏كرده آن را بنوشند براى رفع ناراحتى‏هاى پس از زايمان/ آن را كوبيده و در سركه بخيسانيد و به موضع بماليد براى قرمز كردن پوست ولى تا حدى تاول‏آور/ آن را نرم بساييد و با عسل مخلوط كرده و بخوريد جهت خشك كردن رطوبت‏ها، دفع بلغم و اخلاط لزج، كاهش بادها، تقويت معده، كليه، كبد، مثانه و نيز گرم كردن آنها و رفع درد آنها، بازكننده انسداد مجارى كبد و طحال، كاهش ورم طحال، درمان عطش، يرقان، دل‏پيچه و درد رحم، محرك و تقويت‏كننده اعصاب، رفع سردرد، تسكين درد پهلو، افزايش نيروى جنسى/ خوردن آن با آب سرد براى ازدياد ترشح ادرار و افزايش ترشحات عادت ماهيانه/ 5 گرم آن را با افسنطين نرم بساييد و با نوشيدنى بخوريد براى درمان درد سينه، تنگى نفس، سرفه‏هاى كهنه، پاك كردن سينه از اخلاط لزج/ 5 گرم از آن را بسيار نرم بكوبيد و با آب انگور و افسنطين كوبيده و بخوريد براى دفع سم افعى و عقرب/ آن را به صورت پودر درآورده و با روغن زيتون مخلوط نموده و به موضع بماليد براى درمان فلج و سستى اعضا و درد گوش/ شياف آن در مهبل براى باز كردن قاعدگى، سقط جنين، تسكين درد رحم/ نوشيدن آب جوشانده برگ آن توسط مادران پس از زايمان براى پاك كردن ترشحات پس از زايمان/ حمام كردن با آب جوشانده آن جهت درمان روماتيسم.
قسط تلخ‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 61
فوايد: جويدن آن در دهان براى رفع سوءهاضمه، معالجه دل درد، اسهال، ضد تب، مقوى و محرك، رفع دندان درد و سردرد/ خوردن تخم آن، مقوى، معالجه وبا، تسكين درد دندان، رفع بيمارى‏هاى ناشى از رطوبت و سرما/ 20 گرم از روغن آن را بخوريد جهت مقوى اعصاب و اعضا و نيروى جنسى، رفع برودت معده و كبد/ 2 گرم از روغن آن را بخوريد و مقدارى از آن را هم كوبيده و بر سر بماليد براى رشد و تقويت مو/ روغن آن را در گوش بچكانيد جهت باز كردن گرفتگى‏هاى آن.
قنطوريون صغير
فوايد: جوشاندن 10 گرم آن در 350 گرم آب تا آب آن به نيمه رسد و سپس بمالند و صاف كنند و با شكر خورده شود جهت تنقيه دماغ و اعصاب، درمان سر درد، اسهال، زردآب، تسكين درد مفاصل، بازكننده انسداد جگر و طحال، رفع قولنج بلغمى، كاهش سفتى طحال و ضرر سموم جانوران گزنده خصوصاً عقرب/ ماليدن تازه آن جهت زخم‏هاى بزرگ تازه و كهنه/ با پيه جهت منع شكافته شدن زخم‏هاى بزرگ تازه و كهنه و كاهش ورم‏هاى آنها/ با آرد جو جهت افعى و عقرب‏گزيدگى/ انفيه عصاره آن با سركه و آب عنصل جهت درمان زخم‏هاى بينى و قطع خونريزى از بينى/ ماليدن عصاره‏آن با سركه بر سر تراشيده شده جهت رويانيدن مو مؤثر/ عصاره آن با آب و كاكنج جهت ضخيم شدن پلك چشم و خارش آن و با آب برگ شفتالو جهت كشتن و خارج كردن كرم و با آب ترب جهت سنگينى شنوايى و با روغن نرگس و خردل و سركه جهت ورم گوش و رفع كرى/ مضمضه آن با گلاب جهت رفع بوى بد دهان/ ماليدن آن با آب جهت تَرَك لب/ مضر: روده مصلح آن: صمغ عربى و كتيرا.
قنطوريون كبير
فوايد: خوردن ريشه آن باعث خارج شدن جنين مرده، مرگ جنين زنده و خارج كننده آن، جهت سرفه كهنه، درد پهلو، رفع سده كبد، طحال، قولنج بلغمى، تشنگى، يرقان، سفتى كبد و طحال، درد رحم و عضلات و عصب، كشنده و خارج كننده كرم معده/ ماليدن تازه‏آن به تنهايى و خشك آن جهت التيام زخم‏هاى تازه، نواسير، درد عصب، شكستگى اعضا/ مضر: دماغ مصلح آن: عسل، شيرينى‏ها.
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 62
قهوه‏
فوايد: نوشيدن آب دم‏كرده آن محرك، بازكننده گرفتگى‏ها، مسكّن غليان خون و حدت صفرا و سودا، رفع مسموميت از ترياك و فراورده‏هاى آن، رفع حالت چرت و خواب مسمومين، مقاوم ساختن بدن در مقابل ناراحتى‏هاى روحى، آسان كردن عمل هضم، درمان اختناق روده، يرقان، وبا، جذام و بواسير، تسكين سردردها و چشم دردها، درمان ماليخوليا، ناراحتى‏هاى مثانه، قولنج مثانه و كليه، متعادل كردن افراد داراى خواب بسيار/ خوردن دانه‏هاى خام و نارس آن براى رفع ميگرن و تب‏هاى نوبه‏اى/ يك قاشق قهوه بوداده را با سه قاشق شكر در آبجوش حل كرده بعد يك برش ليمو در آن بيندازيد و بنوشيد جهت رفع خستگى و تسكين سردرد ناشى از خستگى/ يك يا دو عدد قهوه بوداده را در دهان خوب جويده و بخوريد براى رفع بوى سير از دهان/ قهوه خام را جوشانده و با آن بخور دهيد جهت درمان چشم درد ناشى از زكام يا زكام در موقع مالاريا/ گَرد كوبيده آن براى معالجه سوختگى از آتش و آبجوش/ ماليدن آن با عسل جهت عضو در رفته/ مضر: زياد خوردن آن باعث سردردهاى مزمن، افراد داراى قلب ضعيف و ناراحتى عصبى، ايجاد قولنج، كاهش قدرت جنسى، مصلح آن: زنجبيل، بنات، گلاب، زعفران.
كادى‏
فوايد: نوشيدن آب دم‏كرده آن، مقوى دماغ، دل، اعضا و حواس، رفع‏كننده خفقان، آبله، سرخجه، سرخك و حصبه، مسكّن دردهاى جذام/ ساييدن آن در گوش اطفال مسكّن درد آن و التيام‏دهنده رطوبت‏هاى آن/ شياف در مهبل باعث نرمى، خشكى و تنگى آن/ پاشيدن گَرد شكوفه آن بر جراحت‏ها جهت خشك كردن و التيام آنها/ ريشه هوايى آن را نيم‏كوب نموده، بجوشانيد و بنوشيد براى معالجه و قطع ترشحات مخاطى بدن به خصوص ترشحات سوزاكى مهبل/ خوردن روغن آن، ضد عفونى‏كننده، محرك، درمان رماتيسم، تسكين سردرد، تقويت هواس، نشاطآور، رفع خفقان/ ساييدن خاكستر چوب سوخته آن جهت التيام جراحت‏ها.
كاسنى‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 63
فوايد: 25 گرم از آن را در يك ليتر آبجوش دم كرده و آن را بنوشيد جهت تسكين درد كبد و معده، رفع عطش، قاعده‏آور، درمان انسداد كيسه صفرا، رفع سنگ كيسه صفرا و سنگ مثانه/ آب تازه آن را گرفته و با سنكجبين مخلوط نموده و بخوريد جهت قطع تب‏هاى كهنه و مزمن/ آن را همراه با ريشه‏اش مساوى دم كرده و دو فنجان آب آن را صبح ناشتا بنوشيد جهت رفع يبوست معده/ 40 روز و هر روز يك ليوان آب آن را بگيريد و بنوشيد جهت درمان زكام ناشى از مالاريا، تسكين درد قلب، درمان تب سه يك يا مالت، يرقان، رفع خارش رحم زن باردار/ برگ تازه آن را با نمك در دهان بجويد براى رفع آبريزش از دهان/ آب تازه برگ آن را گرفته و با سركه يا دوشاب مخلوط و بر چشم بماليد جهت درمان ورم گرم چشم/ برگ تازه آن را با برگ خرفه تازه مخلوط نموده و بكوبيد و مانند حنا بر موضع بماليد براى درمان بادسرخ/ ماليدن آب برگ آن جهت سردرد گرم و با آرد جو جهت خفقان، تقويت قلب گرم، كاهش ورم/ ماليدن برگ و ريشه آن با هم جهت گزيدگى عقرب، جانوران گزنده، زنبور/ ماليدن آن با آرد جو و سركه جهت درد مفاصل گرم، نقرس/ مضر: تحريك سرفه مصلح آن: شكر/ هر روز صبح آب جوشانده تخم آن را بنوشيد جهت رفع سردرد، خفقان، تشنگى و يرقان، درمان چاك گوشه لب، تب‏بر/ با آب جوشانده صندل و رازيانه جهت رفع سموم و ضعف كليه و طحال، تحريك اشتها/ نوشيدن دم‏كرده تخم آن نتيجه‏بخش جهت زنانى كه به علتى حامله نمى‏شوند/ جوشاندن تخم و برگ آن و ريختن آن در دهان جهت تسكين درد دندان‏هاى آسياب/ ريشه بوداده آن را با قهوه ساييده مخلوط كرده و بخوريد براى تقويت معده/ 50 گرم از ريشه آن را بو داده بعد در يك ليتر آبجوش دم كرده و روزى دو فنجان آب آن را در صبح و عصر بنوشيد جهت ازدياد ترشحات كيسه صفرا/ هر روز 20 تا 30 گرم از آن را خرد كرده و در يك ليتر آب بجوشانيد و بنوشيد، ادرارآور، صاف‏كننده خون، رفع اخلاط، سوءهاضمه، كم اشتهايى، درمان تب مالاريا.
كاسنى زرد
فوايد: نوشيدن آب جوشانده برگ آن، خنك‏كننده، عرق‏آور، قابض، مقوى معده، قاعده‏آور، صاف‏كننده خون، قطع خونريزى از سينه، ازدياد ترشح شير و صفرا، التيام جوش، خارش، كورك،
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 64
آبسه و زخم، جلوگيرى از پوسيدگى دندان/ آب آن را بگيريد و با روغن زيتون مخلوط كرده و بخوريد براى دفع مسموميت اكثر سموم/ شياف عصاره آن براى رفع ورم‏هاى داخلى فرج و رحم/ شيرابه آن را به چشم بماليد براى درخشان نمودن سفيدى چشم و افزايش بينايى/ ريشه آن براى ناراحتى‏هاى مزمن كبد و كليه، رفع سنگ صفراوى/ ماليدن ريشه آن به محل عقرب‏زدگى و نيش زنبور و مار جهت درمان آن/ ريشه آن را با آرد جو به موضع بماليد براى درمان باد سرخ/ آن را با سركه به موضع بماليد براى سوختگى از آتش و رفع التهاب.
كبر
فوايد: نوشيدن آب دم‏كرده ريشه آن مقوى روده و آلات داخل شكم، بازكننده گرفتگى‏هاى كبد و طحال، كاهش گاز و باد، قطع اخلاط لزج و سودا، ضد انگل روده، ترشح زياد ادرار و حيض، زياد شدن خون قاعدگى، نرم‏كننده سينه، مسكّن درد عطش، افزايش قوه باه، درمان رماتيسم و فلج/ جويدن پوست ريشه آن جهت جذب رطوبت‏هاى دماغ در دهان، تسكين درد دندان/ آن را خوب بساييد بعد در روغن كنجد يا زيتون و قدرى آب بجوشانيد تا روغن به نصف برسد سپس آن را هر شب به سر بماليد و ماساژ دهيد جهت جلوگيرى از سفيد شدن مو/ پوست ريشه آن را بپزيد و آن را قرقره كنيد براى خروج اخلاط از ريه/ برگ آن را بخوريد براى كشتن اقسام كرم معده و روده/ برگ آن را بكوبيد و با آرد جو و سركه به موضع بماليد جهت كاهش ورم طحال، افزايش‏دهنده ترشح ادرار و حيض/ ماليدن خشك آن براى خشك كردن جراحت‏هاى بدخيم، تسكين دردهاى مفاصل، سياتيك، نقرس، درد لگن خاصره، كاهش تورم غده/ غنچه نارس يا ميوه آن را در سركه به صورت ترشى درآوريد و بخوريد، اشتهاآور، بازكننده گرفتگى‏هاى كبد و طحال/ مضر: گرم‏مزاجان/ تخم آن را دم كرده و بنوشيد، مقوى آلات داخل شكم، بازكننده گرفتگى‏هاى كبد، طحال، ضد كرم روده، افزايش‏دهنده ترشح ادرار و حيض، بازكننده خون قاعدگى، افزايش نيروى جنسى/ تخم آن را در سركه بجوشانيد و در دهان مزمزه كنيد براى تسكين درد دندان، بازكننده گرفتگى‏هاى دماغ و پاك‏كننده آن.
كتان‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 65
فوايد: ساييده سوخته آن به موضع باعث قطع خونريزى زخم‏ها و التيام‏دهنده آن/ بخور دم‏كرده آن، بازكننده گرفتگى‏هاى دماغ و زكام/ خوردن گل كتان، نرم‏كننده سينه، مقوى قلب، شادى‏آور مغز و اعصاب/ خوردن روزى 2 گردم از تخم آن، نرم‏كننده سينه، تسكين درد روده‏ها، ترشح ادرار، عرق و شير، قاعده‏آور، التيام زخم كليه و مثانه/ روزى 3 قاشق سوپ‏خورى از آن را در يك ليتر آب بجوشانيد و آن را در طول روز بنوشيد جهت كاهش ورم روده كوچك و ورم كليه، درمان سوزاك و بندآمدگى ادرار/ كوبيده تخم آن را با كمى فلفل ساييده و با عسل مخلوط كرده و بخوريد براى تحريك نيروى جنسى/ لعاب تخم آن را به صورت قطره در چشم بريزيد براى رفع سرخى چشم/ ماليدن آرد تخم آن با تخم اسپرزه براى تسكين درد مفاصل، سياتيك و نقرس/ 15 گرم از آن را در نيم ليتر آب 15 دقيقه بجوشانيد و تنقيه نماييد براى خارج كردن فضولات روده‏ها/ آن را جوشانده در آن بنشينيد براى رفع فضولات و جراحات رحم/ مضر: ديد چشم، هاضمه و بيضه‏ها/ استعمال خارجى روغن تخم كتان براى رفع ناراحتى‏هاى پوستى مثل اگزما و خشكى پوست/ پوشيدن لباس آن جهت رفع حرارت و باعث كاهش عرق، خشك نگهداشتن پوست و تقويت آن، شپش در آن از پنبه كمتر جمع مى‏گردد به جهت آنكه به بدن خوب نمى‏چسبد/ كسى كه مى‏خواهد لاغر شود در زمستان لباس كتان نو بپوشد و در تابستان لباس كتان كهنه و براى چاق شدن بالعكس عمل نمايد/ ماليدن آن با آب سرد جهت سر درد ورمى و با بزرقطونا جهت تسكين درد مفاصل و نقرس/ چكاندن لعاب آن در چشم جهت رفع سرخى آن/ ماليدن آن با عسل جهت سرفه بلغمى، تنقيه سينه، كاهش ورم جگر/ خوردن آن با كمى فلفل و عسل جهت تحريك باه و با روغن كنجد جهت زخم‏ها و رفع درد آن/ مضر: هاضمه، انثيان مصلح آن: گشنيز، سكنجبين، عسل.
كَرَسنه‏
فوايد: خوردن آن، منقى سينه و شُش/ خوردن آن با عسل جهت سرفه رطوبتى و تنقيه ريه/ ماليدن آن جهت كاهش سفتى پستان/ خوردن آرد همراه با پوست خيسانيده آن محرك باه و با سركه جهت تنقيه كليه/ آب جوشانده آن با سركه جهت درمان يرقان و سپرز/ ماليدن آن با عسل براى جذب خون روى پوست، درمان شكستگى اعضاى بدن، تَرَك پوست، التيام زخم‏هاى عميق/ خوردن ساقه‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 66
آن باعث رفع لاغرى بدن/ ماليدن آن با سركه و افسنيتن جهت عقرب‏گزيدگى و با آب جهت گزش افعى و سگ ديوانه/ مصلح آن: گلاب، گل ارمنى.
كشوت‏
فوايد: نوشيدن آب دم‏كرده آن ادرارآور، قاعده‏آور، ترشح عرق و شير، تقويت معده/ ماليدن آن براى كاهش درد مفاصل/ خوردن آن جهت ضعف معده، جگر، سپرز و تب‏هاى كهنه، كاهش‏دهنده باد و تنقيه رحم/ خوردن آن با سركه قطع‏كننده خونريزى/ مضر: ريه، طحال مصلح آن: كتيرا، كاسنى.
كلنار
فوايد: اگر با سركه بجوشانند و آن را مضمضه كنند جهت بدبويى دهان و استحكام لثه و دندان/ ماليدن آن جهت التيام جراحات و بدبويى زير بغل.
كلپوره (مريم گلى)
فوايد: آب دم‏كرده گل آن را بنوشيد جهت كاهش قند خون، افزايش طول عمر، درمان يبوست، وبا، سرماخوردگى، انواع تب، اختلالات كبدى، صرع، فلج، توليد خون تازه، تقويت عضلات، آرام‏كننده اعصاب/ خوردن كمى از دم‏كرده گل آن توسط زن باردار در موقع وضع حمل براى زايمان كردن راحت/ قرقره از آب جوشانده گل آن براى شستشو و ضد عفونى كردن دهان، رفع برفك و التيام زخم‏هاى دهان، درمان آنژين و ناراحتى‏هاى حلق/ گل تازه آنرا كوبيده و به موضع بماليد جهت درمان گزيدگى حشرات/ استعمال خارجى خيسانده آن براى التيام زخم‏ها و خراش‏هاى پوست، بند آوردن شير پستان در موقع از شير گرفتن كودك/ شستن سر با آب جوشانده گل آن براى تقويت پوست سر/ 15 تا 30 گرم برگ و ساقه گلدار آن را در يك ليتر آبجوش 10 دقيقه دم كرده و آن را با عسل شيرين ساخته و بعد از هر غذا يك فنجان بنوشيد براى تقويت معده، رفع دل پيچه و نفخ شكم و سوءهاضمه، كمك به هضم غذا، درمان يبوست و اسهال، درمان انواع تب، سرماخوردگى، توليد خون تازه، درمان وبا، تشنج، صرع، فلج، مقوى عضلات بدن، آرام‏كننده اعصاب، رفع اختلالات‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 67
كبدى، افزايش طول عمر/ خشك آن را بكوبيد و مثل توتون بكشيد جهت رفع سنگينى گوش، اختلالات نزله، سرماخوردگى، كاهش ورم حلق ناشى از سرماخوردگى، درمان تنگى نفس.
كُماذريون‏
فوايد: 20 گرم از آن را در يك ليتر آبجوش دم كرده و كم‏كم بنوشيد براى درمان دوره نقاهت و تب‏هاى تيفوئيدى و كليه بيمارى‏هاى حاد، مزمن كبد، تشنگى، ضعف مجارى هضم، سختى طحال،/ خوردن 2 تا 10 گرم از عصاره آن براى تقويت معده/ آب دم‏كرده تمام گياه، خشك‏كننده زخم‏هاى سرطانى جراحت‏دار/ خوردن تازه آن جهت درمان سرفه مزمن رطوبتى/ خوردن چند روز پى در پى آب جوشانده آن با عسل جهت درد سينه و ريه/ مصلح آن: كتيرا.
كُندُش‏
فوايد: خوردن آن، رفع بى‏حسى، فلج، لقوه، بيهوشى، خشم و بدبويى بينى، صاف‏كننده آواز، باعث تيزبينى، رفع شب‏كورى/ به مقدار يك عدس از پودر آن را به بينى بكشيد به شدت عطسه‏آور، رفع بوى بد بينى، خارج كردن ترشحات و عفونت‏هاى داخل سينوس‏ها، به هوش آمدن افراد صرعى كه در اثر حمله صرع بيهوش شده باشند/ آن را با سركه و گلاب مخلوط كرده و داخل بينى بماليد يا با برف يا يخ بينى آن را خنك كنيد جهت بند آوردن عطسه/ ماليدن آن با زرنيخ و روغن زيتون جهت رويانيدن مو/ آن را مثل غبار نرم بساييد و در روغن زرده تخم‏مرغ مخلوط كرده و هر شب بر موضع بماليد جهت رفع لك‏هاى سفيد بدن؛ آن را با آبلميو مخلوط كرده و به موضع بماليد جهت رفع كك‏ومك/ مضر: ريه مصلح آن: كتيرا، شير تازه دوشيده.
كندنا
فوايد: ماليدن برگ آن با سركه بر پيشانى مفيد براى سردرد/ خوردن برگ آن منقى سينه، تقويت هاضمه و كمر، رفع قولنج، بعد از خوردن غذا مانع ترش شدن آن، تقويت باه/ خوردن آب آن به مقدار سه مثقال و نيم براى توقف خون بواسير، محرك باه/ ماليدن برگ آب جوشانده آن مقوى باه و بواسير/ ماليدن آب جوشانده آن جهت بواسير و تقويت باه/ چكاندن آب جوشانده آن با روغن گل و سركه كهنه جهت درد گوش و ماليدن آن جهت گزيدن جانوران گزنده و افعى/ مضر: گرم‏مزاجان‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 68
و باعث ديدن خواب‏هاى پريشان مصلح آن: گشنيز و كاسنى تازه/ خوردن 10 گرم تخم آن با هم‏وزن آن تخم مورد جهت توقف نفث الدم و خونريزى، محرك اشتها، تقويت كليه و مثانه/ خوردن تخم آن با آب محرك باه/ بو داده تخم آن قطع‏كننده اسهال مزمن/ بخور تخم آن جهت بواسير و با موم و قطران جهت درد دندان/ ماليدن عصاره تخم آن جهت افعى گزيدگى و رفع قرمز شدن و آثار پوست/ تخم كندنا را كوبيده و در سركه بريزيد براى رفع ترشى آن/ مضر: ريه، كليه و مثانه مصلح آن: عسل، تخم كراث شامى، روغن بادام، كنجد.
گز علفى‏
فوايد: هر روز 20 گرم از آن را در آبجوش حل كرده و بنوشيد جهت درمان زخم معده و اثناعشر/ هر روز صبح ناشتا آن را با گز خونسارى به اندازه مساوى بجوشانيد و بخوريد، اشتهاآور/ 40 روز هر روز صبح ناشتا آن را با آب جوشانده شيرين بيان مخلوط كرده و بخوريد جهت رفع قارچ داخل معده.
گزنه‏
فوايد: 30 گرم از آن را در يك ليتر آب بجوشانيد و آب صاف كرده آن را به مرور بنوشيد، قابض، ضدّ انگل، معرق، ادرارآور، شيرآور، قاعده‏آور، رفع وجود خون در ادرار، التهاب كليه، زياد بودن خون عادت ماهيانه، ضعف و زردى، پاك‏كننده سينه و ريه و معده از اخلاط، علاج بيمارى قند، قطع خونريزى، تقويت نيروى جنسى، بازكننده‏دهانه رحم و گرفتگى‏هاى كبد/ قرقره و مزمزه شيره تازه آن براى رفع التهاب لثه، ورم لوزه/ استعمال خارجى از شيره تازه آن براى تحريك پوست، نرم كردن ورم‏هاى سفت/ درمان بى‏حسى اعضاى بدن و بى‏اختيارى اعضا كه ناشى از سكته ناقص ايجاد شده، شاخه‏هاى گزنه تازه را چيده و به محل روماتيسم‏هاى مزمن بزنيد تا خون را تحريك نموده و از قسمت‏هاى ديگر بدن به اين قسمت متمركز كند و باعث بهبودى آن شود؛ ضمناً كسى كه آن را به بدن مى‏زند بايد تحمل درد و سوزش و خارشى كه در اثر اين گياه عارض مى‏گردد را تحمل نمايد/ مضر: كليه و روده‏ها، اصراف در خوردن آن؛ خطرناك و موجب قطع ترشح ادرار مصلح آن: صمغ‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 69
عربى و كتيرا/ 20 تا 30 گرم از برگ آن را همراه با ساقه‏هايش خشك كنيد و در نيم ليتر آب سرد بريزيد و روى آتش ملايم سه تا پنج دقيقه بجوشانيد بعد 10 دقيقه دم كنيد سپس آب آن را صاف نموده و روزى سه تا چهار فنجان به نوبت بنوشيد، جهت ازدياد ادرار، معرّق، افزايش مقدار شير، باز كردن قاعدگى، صاف‏كننده خون، رفع كم‏خونى، درمان مرض قند يا ديابت، مفيد براى طحال، رفع اخلاط معده و شش‏ها، درمان ورم كبدى كه ناشى از سردى مزاج باشد/ برگ اين گياه را بكوبند و با مقدارى سكنجبين مخلوط كنند و ميل نمايند جهت تسكين درد پهلو و طحال/ آن را با ريشه پوست گرفته شيرين بيان به طور مساوى طبح نمايند و بعد آب آن را صاف نموده و مقدارى از آن را بنوشند و كمى از آن را هم با آب زردك صاف كرده مخلوط نموده وارد مثانه نمايند تا چرك مثانه و مجراى ادرار را پاك كند/ آن را با ماء الشعير بپزيد بعد آن را صاف نموده بنوشيد جهت درمان آسم يا تنگى نفس كه منشاء قلبى نداشته باشد/ آب جوشانده آن را در گلو قرقره كنيد براى درمان ورم زبان كوچك/ تازه آن را بكوبيد و با نمك مخلوط نموده وبه موضع بماليد جهت درمان قانقاريا يا مردگى اعضاء ناشى از عفونت‏هاى مزمن، زخم‏هاى عفونى، زخم جزام، زخم سرطان، ورم ساق پا/ روى محل زخم گازگرفتگى سگ هار گذارده شود به عنوان كارهاى مقدماتى قبل از رسيدن به پزشك مفيد است/ 20 يا 30 گرم از برگ و ساقه آن را با هم در نيم ليتر آب بجوشانيد بعد درب آن را ببنديد تا 10 دقيقه دم بكشد سپس صاف كنيد و آب آن را به وسيله پنبه بر پوست بماليد جهت درمان پوستى كه خارش دارد و زخم مى‏شود يا اگزما و خارش و گال/ آن را در روغن زيتون بپزيد و بر روى موضع بماليد و ببنديد براى درمان ورم بناگوش/ آن را بكوبيد و با عسل مخلوط نموده و به موضع بماليد براى درمان پيچيدگى عضلات، رفع زگيل، بازكننده‏سوزه، قطع خونريزى از بينى، رفع برآمدگى رحم، سر باز كننده و كاهش‏دهنده ورم/ مقدارى از عصاره تازه آن را با عسل مخلوط نموده و بر قضيب و اطراف آن بماليد بسيار محرك/ مقدارى از عصاره تازه آن را گرفته و در بينى بچكانيد و مقدارى از برگ تازه را هم بكوبيد و بر بينى بگذاريد مؤثر در قطع خون دماغ/ 2 گرم كوبيده آن را با 2 گرم مرمكى نرم شده مخلوط نموده و شياف كنيد، بسيار قاعده‏آور/ ماليدن خاكستر آن با نمك‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 70
براى التيام زخم/ خوردن تخم آن براى قطع سرفه، رفع تنگى نفس، استسقا، اخراج زردآب و بلغم لزج، رفع ناراحتى‏هاى طحال و كليه، تقويت نيروى جنسى/ آن را با سكنجبين مخلوط كنيد و بخوريد براى تسكين درد طحال و پهلو و كليه و رحم/ آن را با ريشه شيرين بيان پوست كنده مخلوط دم كنيد، بعد آب صاف كرده آن را بنوشيد براى پاك كردن مثانه از چرك/ آن را با تخم كرفس به طور مساوى با مقدارى شير گوسفند مخلوط كنيد و بخوريد، بسيار مهيّج و مقوى نيروى جنسى/ با سركه رقيق خورده شود، مسهل/ پاشيدن گَرد آن براى خشك كردن زخم‏هاى سرطان/ آن را بكوبيد و با كمى عسل مخلوط نموده و به موضع بماليد براى التيام زخم‏هاى، درمان زخم‏هاى سرطانى/ آب جوشانده آن براى شستشوى زخم‏هاى گانگرى/ مضر: خوردن بيش از حد مجاز آن ايجاد اسهال شديد و خطرناك/ گَرد ريشه آن را با ماءالشعير مخلوط نموده بخوريد و يا آن را در ماءالشعير بجوشانيد و صاف كرده آن را بنوشيد براى پاك كردن سينه و ريه/ 20 گرم از آن را نيم‏كوب كنيد و در دو ليوان آب بجوشانيد بعد آب صاف كرده آن را بنوشيد جهت ازدياد ادرار، بازكننده قاعدگى.
گزنه سفيد
فوايد: شيره تازه آن را بگيريد و بخوريد براى مقابله با ضعف و سستى به خصوص در موارد بيمارى كلروز دختران جوان و كم خون، قطع ترشحات و خونريزى‏هاى خارج از موعد عادت ماهيانه/ 30 گرم از گل آن را در يك ليتر آب بجوشانيد و آب جوشانده آن را بنوشيد، قابض ملايم، صفرابر، مفرح، كمى مخدّر، بندآورنده خون به خصوص در خونريرى‏هاى ناشى از بواسير، قطع اخلاط خونى، بندآورنده اسهال، تصفيه خون، خواب‏آور، رفع ضعف، ادرارآور، رفع قطره‏قطره ادرار كردن و يا كم ادرار كردن، درمان بواسير و نارسايى كبد، توقف ترشحات سفيد زنان، جلوگيرى از خونريزى رحم، آسان‏كننده قاعدگى‏هاى سخت/ 20 گرم از ريشه آن را در يك ليتر آب بجوشانيد و هر صبح و ظهر و شب هر بار يك فنجان از آب صاف كرده آن را بنوشيد، قابض، محلّل، براى التيام زخم.
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 71
گل گاوزبان‏
فوايد: 30 گرم برگ و ساقه آن را در نيم ليتر آب بپزيد بعد 10 دقيقه دم كرده و روزى چهار فنجان آب آن را به فاصله هر نيم ساعت بخوريد جهت تسكين درد مفاصل و نقرس، درمان خناق/ آشاميدن آب دم‏كرده آن جهت درمان سرسام، ماليخوليا، جنون، نيكويى رنگ صورت و حواس، قطع اسهال‏هاى رطوبتى، بهبود تنگى نفس، درمان سرخك، كهير، تبخال، زكام/ دم‏كرده آن با نبات و شكر رفع خشونت سينه، سرفه، درد گلو و سينه و خفقان، رفع ترس، وسواس، غم، يرقان و سنگ كليه و مثانه/ ساييدن خاكستر آن در دهان جهت سوزش دهان و سستى لثه/ به مدت 40 روز و هر روز 5 گرم از آن را با 5 گرم سنبل‏الطيب دم كرده و آب آن را با نبات شيرين كرده و بنوشيد جهت تقويت قلب، درمان امراض قلبى/ مضر: طحال مصلح آن: صندل سفيد.
گُلپر
فوايد: خوردن آن جهت كاهش باد و نفخ، سرفه ناشى از سرما، مقوى معده، هضم غذا، كشنده و خارج كننده اقسام كرم معده، رفع رطوبت معده، سده كبد، تشنگى، ادرارآور و عرق‏آور، بازكننده دوران جنسى و عادت ماهانه در زن‏ها/ آن را روى كباب برگ ريخته و بخوريد جهت دفع و متلاشى كردن لخته خون مانده در معده/ روزى 3 بار و هرمرتبه يك قاشق مرباخورى از آن را در يك فنجن آبجوش دم كره و بنوشيد، مقوى معده و ساير اندام‏هاى دستگاه گوارش، رفع نفخ و سوءهاضمه، درمان سوزاك، سقط جنين/ آن را هر روز صبح و شب به صورت بماليد جهت رفع جوش غرور/ مضر: گرم‏مزاجان، مثانه مصلح آن: خيسانيدن آن در سركه، رازيانه، تخم خيارين.
گلرنگ‏
فوايد: نوشيدن آب دم‏كرده آن، محرك، معرّق، تونيك، مسهل، قاعده‏آور، تسكين دردهاى قاعدگى، ضد ورم و تومور، درمان يرقان و فلج، نيكوكننده رنگ رخسار، بازكننده صدا، تقويت قدرت جنسى، دفع‏كننده نفخ دستگاه گوارش/ از آب خيس كرده آن براى شستشو و ضدعفونى كردن چشم/ آن را نرم بكوبيد و با ماست مخلوط نموده و روى مثانه بماليد جهت رفع حبس البول يا بندآمدگى ادرار/
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 72
آن را نرم بكوبيد و با سركه مخلوط نماييد و هر شب بماليد جهت لكه‏هاى سفيد و تبخال/ خوردن تخم گلرنگ، كاهش‏دهنده بادها و نفخ، درخشان‏كننده رنگ رخسار، مقوى باه، زيادكننده اسپرم، درمان استسقا و اغماء و فلج‏هاى ناگهانى حاصله از خونريزى مغزى يا آپوبلكس/ مغز آن را داخل آش يا آش نخود كرده و بخوريد براى اعتدال اخلاط، مسهل بلغم خام و مواد سوخته/ شيره آن را كه مغز فلوس كوبيده در آن حل شده باشد بخوريد براى كاهش تب بلغمى/ 20 گرم از آن را بكوبيد و شيره‏كش كنيد، بعد شكر سرخ در آن حل كنيد و بخوريد، مليّن، مسهل، مفيد براى استسقا/ شيره آن را بگيريد و با آبى كه در آن انجير خيسانده باشيد مخلوط كنيد بعد با شكر و عسل شيرين كنيد و بخوريد، پاك‏كننده سينه، صاف‏كننده آواز، درمان اكثر بيمارى سينه‏اى سرد/ مضر: معده. عصاره آن يا روغن حاصل از آن، بندآورنده شير مصلح آن: انيسون و شيرينى.
مازريون‏
فوايد: 5 گرم از آن را در يك ليتر آب بجوشانيد و بعد كمى پودر عصاره شيرين‏بيان در آن حل كرده و در طول روز بنوشيد، محرك، ادرارآور، رفع عوارض سفيليس و اختلالات پوستى، معالجه رماتيسم/ مضمضه به آب جوشانده آن خصوصاً سياه آن مسكن درد دندان/ ماليدن آن با سركه جهت كاهش ورم طحال/ خوردن آن با نوشيدنى جهت گزيدن جانوران گزنده/ ماليدن برگ آن جهت درمان تبخال، زردزخم و كك‏ومك/ مضر: اطفال و ضعفا در فصل گرما و جگر و باعث غم.
ماميران (نوعى زردچوبه)
فوايد: 5 تا 10 گرم از برگ خشك آن را در يك ليتر آبجوش دم كرده و قبل از غذا يك فنجان بنوشيد جهت تسكين دردهاى سرطانى معده/ شب موقع خواب 2 گرم از آن را دم كرده و بنوشيد براى رفع ضعف قواى دماغى، رفع بى‏خوابى و اضطراب و تصلّب شرايين مغزى و يرقان/ 10 تا 20 گرم برگ آن را در يك ليتر آب بجوشانيد و آن را به چشم بكشيد جهت رفع التهاب چشم، تحريك غدد اشكى و غدد چربى‏ساز پلك‏ها، جلاى سفيدى چشم، تاريكى ديد، افزايش روشنايى چشم/ جويدن آن جهت درد دندان/ آن را نرم بكوبيد و با عسل يا سركه مخلوط كرده و هر شب به موضع‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 73
بماليد جهت رفع سفيدك ناخن، كك‏ومك صورت، لك‏هاى سفيد بدن/ شيره تازه آن را روزى 3 بار به موضع بماليد براى رفع ميخچه/ آب جوشانده آن را بخور كنيد و نيز مقدارى از آب جوشانده آن را با كمى عسل مخلوط كرده و در داخل بينى بكشيد براى درمان سينوزيت/ مضر: مصرف مداوم يا بيش از اندازه آن باعث بالا رفتن فشار خون، تشنج، فلج ماهيچه‏ها مصلح آن: عسل/ مزمزه با عصاره تازه آن يا با آب جوشانده آن براى تسكين درد دندان/ شسشتو با آب جوشانده آن يا نشستن در آب جوشانده آن براى رفع ناراحتى‏هاى رحمى/ ريشه آن را بكوبيد و هر شب به موضع بماليد براى رفع زگيل/ خوردن ريشه آن با نوشيدنى جهت درمان يرقان، كاهش باد/ ماليدن آن جهت ورم بواسير.
ماميشا (لاله كوهى)
فوايد: خشك آن را نرم بكوبيد و با عسل مخلوط كرده و بخوريد جهت قطع قى و اسهال/ سرشاخه‏هاى گلدار آن را دم كرده و بنوشيد مفيد براى بيمارى قند/ خوراندن آب دم‏كرده رقيق آن به بچه به عنوان خواب‏آور/ خوردن 5 گرم از تخم آن مسهل قوى اخلاط لزجه، رفع خفقان و اسهال/ ماليدن آن جهت درمان سردرد و مفاصل/ كشيدن آن به چشم جهت درمان آبريزش چشم، استرخاى پلك چشم و ضعف بينايى/ ماليدن عصاره آن جهت ورم‏هاى گرم، باد سرخ و سوختگى آتش/ نوشيدن آب دم‏كرده ريشه آن براى رفع سردى كبد و كنترل سياتيك/ مضر: طحال مصلح آن: بادام شيرين.
مُخلصه‏
فوايد: خوردن آن جهت رفع قولنج، تقويت معده و كبد و طحال و اعصاب، دفع درد مفاصل و ران/ خوردن يك تا دو درم جهت دفع سم مار شاخدار، عقرب و رتيل.
مُرّار
فوايد: 14 گرم از ساييده خشك آن را با آب بخوريد، اشتهاآور، قابض، لطيف‏كننده و بازكننده گرفتگى‏ها، رفع بيمارى‏هاى مجارى ادرار و عدم ترشح ادرار به ميزان كافى و عدم تخليه كامل مثانه/ ماليد آن به موضع براى التيام زخم‏ها و جراحت‏ها، كاهش ورم چشم/ تازه آن را كو بيده و بر سر
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 74
بگذاريد جهت تسكين سردرد/ خوردن برگ يا آب برگ آن جهت درد پهلوى مزمن، ضعف جگر، حرارت خون، تب‏هاى كهنه/ گَرد تخم آن را در سركه رقيق بريزيد و بخوريد براى معالجه سنگ كليه و مثانه/ مضر: سردرد مصلح آن: كتيرا.
مرزنجوش‏
فوايد: خوردن آن، رافع سردرد، ماليخوليا، لقوه، قطع زكام/ ماليدن آن با حنا در حمام جهت سردرد/ كشيدن آن به چشم جهت ضعف بينايى/ چكاندن جوشانده آن به گوش جهت درمان درد آن/ نوشيدن آب دم‏كرده آن جهت باز كردن ادرار، رفع سختى در ترشح ادرار و حيض، زايل كردن مستى ناشى از خمر، رفع ورم مخاط بينى، قطع زكام رطوبى، تسكين دل‏پيچه، رفع تشنگى، درمان درد سينه، سرفه، خفقان، كاهش باد طحال، رفع قولنج/ يك قاشق مرباخورى كوبيده‏آن را در يك ليوان آبجوش بريزيد و بخوريد، بادشكن/ آب جوشانده آن براى شستشوى زخم‏ها و ضدعفونى كننده زخم/ آن را بجوشانيد و هم بنوشيد و هم در بينى بكشيد جهت بهبود بيمارى لقوه و صرع/ پخته آن را به موضع بماليد براى رفع جاى زخم و جاى سالك روى پوست/ استنشاق آب جوشانده آن با نمك جهت باز كردن بينى/ ماليدن اسانس آن براى درمان فلج، امراض عصبى سرد مانند كزاز و ماليدن آن به چشم براى رفع ضعف باصره/ تازه آن را به موضع بماليد براى درمان عضو از جا دررفته و شكسته، درد دندان، بى‏حسى اعضا/ ريختن چند قطره اسانس آن داخل گوش يا گذاردن پنبه تر كرده به اسانس آن در گوش، بازكننده گوش، رفع صداى داخل گوش/ جويدن آن با نمك براى جلوگيرى از ترشح آب دهان/ مضر: كليه و مثانه مصلح آن: كاسنى، تخم خرفه/ روغن آن را به موضع بماليد براى رفع خستگى اعصاب، درمان تشنجات عصبى، نرم‏كننده عصب و عضلات.
مَرغ‏
فوايد: 20 گرم از آن را نيم‏كوب كرده و در يك ليتر آب بجوشانيد و در طول روز به مرور بنوشيد براى رفع دل‏پيچه، رفع سوزش ادرار و قطره‏قطره ادرار كردن، درمان زخم مثانه، خردكننده سنگ مثانه و كليه، دفع سم انواع مار/ خوردن عصاره آن براى درمان بيمارى قند/ ماليدن خاكستر آن براى قطع خون بواسير، كاهش ورم‏ها، خشك‏كننده جراحت‏ها/ بهترين علف براى اسب/ آشاميدن برگ و ساقه‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 75
نازك آن يا برنج سفيد شسته كه با هم نرم ساييده و با قدرى نبات جهت دفع استفراغ و به تنهايى جهت تسكين عطش و غلظت خون و سوزش اعضا.
مورد (آس)
فوايد: خوردن آن، مقوى قلب، تقويت روح، تسكين درد گوش، آمدن چرك آن، تسكين درد دندان، قطع خون حيض، قطع اسهال‏ها، مقوى معده، مفيد جهت شكستگى عضو/ 25 گرم از خشك آن را در يك ليتر آبجوش دم كرده و روزى 2 يا 3 بار و هر مرتبه يك فنجان بنوشيد، قابض، رفع سوءهاضمه و بيمارى‏هاى معده وكبد/ هر روز 2 گرم پودر آن را روى جگر بپاشيد و آن را نيم‏پز كرده و بخوريد جهت مداواى شب‏كورى/ خوردن اسانس روغنى آن، شادى‏آور، مقوى قلب، التيام زخم‏هاى داخلى/ ماليدن اسانس روغنى آن، ضدعفونى‏كننده، درمان رماتيسم/ نشستن در آب دم‏كرده آن براى رفع بيرون‏آمدگى مقعد/ آب جوشانده آن را نيم‏گرم در بينى بكشيد جهت باز كردن گرفتگى آن/ شيره تازه آن را صاف كرده و به چشم بچكانيد براى تسكين درد چشم و تقويت آن، جلوگيرى از آمدن چرك، التيام زخم چشم/ ميوه آن دفع‏كننده سموم/ چرب نمودن سر به روغن آن مفيد براى تب و غير تب/ ماليدن برگ تازه آن با سركه به پيشانى براى قطع خونريزى از بينى و گذاشتن آن بر سر براى خشك كردن زخم‏هاى سر/ چكاندن آب برگ آن در چشم جهت تسكين چشم درد و برآمدگى آن/ چكاندن آب برگ آن در گوش جهت تقويت آن و آمدن چرك از آن/ كمپرس آب دم‏كرده برگ آن براى تسكين درد مفاصل، درد استخوان شكسته، تسريع در ترميم و جوش خوردن آن، جلوگيرى از ريزش مو/ گَرد خشك برگ آن را به موضع بماليد براى رفع بدبويى زير بغل و كنج ران/ برگ آن را بپزيد بعد بكوبيد و با زيره كرمانى نرم شده مخلوط كرده سپس آن دو را با زرده تخم‏مرغ و روغن گلسرخ نيم‏گرم مخلوط كرده و روى كرباس آب نديده گذاشته و به كمر بچسبانيد براى رفع گرفتگى و ضربه و درد و سستى اعضا؛ ماليدن آن به موضع براى درمان بواسير، ورم بيضه، كاهش ورم‏هاى گرم و مخملك، رفع گرفتگى و درد پاشنه پا/ بوييدن آن و يا آب آن را به بدن ماليدن جهت تقويت قلب/ مضر: سردردهاى گرم، زكام مصلح آن: زنبق، گل بنفشه/ خوردن تخم آن، بادشكن، درمان اسهال‏هاى ساده و خونى، بندآورنده خونريزى، التيام زخم‏هاى داخلى، درمان‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 76
رماتيسم، تقويت معده، رفع سوزش مجراى ادرار و زخم مثانه/ نوشيدن آب دم‏كرده تخم آن براى درمان سرفه، خونريزى از سينه، قطع اسهال‏هاى مزمن/ تخم آن را با سركه رقيق بپزيد و به موضع بماليد براى رفع سستى مفاصل و سردردهاى بلغمى و صفراوى، درمان گزش عقرب/ پوست ريشه آن را نيم‏كوب كرده و بجوشانيد و آب آن را شيرين كرده و بنوشيد براى معالجه اسهال.
مورنجان‏
فوايد: خوردن آن جهت رفع يرقان، درمان طحال/ با صبر جهت عرق‏النسا و نقرس و با شير تازه و فانيذ بسيار محرك باه/ ماليدن آن با زعفران و تخم‏مرغ جهت تسكين درد استخوان و كاهش ورم‏ها/ حمول آن با روغن كهنه گوسفند يا گاو جهت رفع دانه بواسير و تسكين درد آن/ ساييدن آن به عضو جهت بهبود زخم‏هاى كهنه/ مضر: معده مصلح آن: كتيرا، شكر، زعفران.
ميخك‏
فوايد: خوردن آن، بادشكن، رفع حالت قى و استفراغ بعد از غذا، رفع سرفه سرد و تر و تنگى نفس كهنه و رطوبى و خفقان سرد/ نوشيدن آب دم‏كرده آن، تونيك، قاعده‏آور، فرح‏آور، مقوى دماغ و ذهن و فكر، بازكننده انسداد دماغى و ساير امراض سرد و تر سوداوى دماغى و اعصاب، رفع وحشت و خوف و وسواس، تب‏بر، ضدّ انگل، جلوگيرى از سكته‏هاى رطوبى، رفع سكسكه و استسقا عمومى، درمان فلج و بيمارى‏هاى شريانى، رفع اسهال و دل درد اطفال، مفيد براى افرادى كه به علت ضعف اعصاب و عضلات دفع ادرار و مثانه قطره قطره يا بريده بريده ادرار مى‏كنند يا نمى‏توانند ادرار خود را نگهدارند/ چند روزى و هر روز دو گرم آن را بكوبيد و با شير تازه مخلوط كنيد و بخوريد براى تقويت نيروى جنسى سردمزاج‏ها/ خوردن 4 گرم از آن به طور مرتب در دوران پاكى بعد از قاعدگى در زنان باعث گرم شدن و تقويت رحم و آبستن شدن/ خوردن يا شياف كردن آن در مهبل براى رفع بيمارى‏هاى سرد رحم/ آن را در دهان خوب بجويد و آب دهان را در موقع هم بسترى به قضيب بماليد موجب تلذذ طرفين/ ماليدن آن به موضع براى رفع سر درد رطوبى و سردمزاج/ مقدارى از آن را در يك ليمو فرو كنيد و آن را در كوره يا فر بپزيد تا خشك شود بعد نرم بساييد و با آن لثه‏ها را
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 77
بشوييد جهت تقويت لثه و رفع بوى بد دهان/ مقدارى پودر ميخك را به تركيبات سرمه اضافه كرده و به چشم بكشيد سبب تقويت چشم و بالا رفتن قدرت بينايى/ سرهاى ميخك را نرم بساييد و در چال دندان بريزيد جهت تسكين كردن دندان دردى كه از پوسيدگى و يا سردى و رطوبت باشد/ قرقره با آب جوشانده آن در دهان براى رفع بوى بد دهان/ اسانس آن را با روغن بادام يا روغن كنجد مخلوط كنيد و بر موضع بماليد براى درمان روماتيسم و بى‏حسى هاى موضعى، براى درمان بيماران مبتلا به برى‏برى آن را به ران‏هاى بيمار بماليد/ آن را در چاى بريزيد و بنوشيد براى تسكين درد كمر/ پنبه‏اى را در اسانس ميخك بزنيد و در حفره دندان بگذاريد جهت تسكين دندان دردى كه از پوسيدگى و يا سردى و رطوبت باشد/ نوشيدن عرق ميخك براى تقويت اعضاء داخلى معده و هاضمه و كبد، رفع بادها و سموم و تعديل اخلاط و بيمارى‏هاى سرد.
نى‏
فوايد: ماليدن سوخته آن مانع خونريزى لثه/ خوردن برگ ساييده شده آن با عسل جهت سرفه/ ماليدن سوخته آن جهت حكه و زخم‏هاى چركدار/ ماليدن برگ تازه آن با سركه، مسكّن درد كمر، عصب و ران/ ماليدن شكوفه آن جهت گزيدن عقرب، خارج كردن كرم گوش و معده/ ماليدن ريشه سوخته آن با پوست و هم وزن آن حنا جهت رويانيدن مو، دراز كردن آن و تقويت آن/ مضر: ريه مصلح آن: كتيرا، فندق.
نى بوريا (نى حصير)
فوايد: مغز ساقه آن را بخوريد، خردكننده سنگ، نرم‏كننده سينه، خنك‏كننده، ادرارآور، خونساز، مسكّن، آرام‏بخش، رفع بى‏خوابى، و نيز جهت التهاب گلو و حلق و سرفه، كمىِ ادرار، استسقا/ استعمال خارجى مغز آن براى بند آوردن خون.
نى جارو
فوايد: نوشيدن آب دم‏كرده‏آن براى قطع قى، معالجه وبا و برونشيت متعفن/ نوشيدن آب جوشانده ريشه آن جهت تسكين درد دندان و گوش، تب‏بر، كاهش تب حصبه و زكام، ادرارآور، خنك‏كننده،
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 78
تصفيه خون، درمان التهاب گلو، تب شديد، قى كردن، سرفه و وجود خون در ادرار، رفع آفتاب‏زدگى، تسريع در ظهور دانه‏هاى سرخك، رفع تهوع و التهاب معده، رفع اختلالات معده، تسكين سكسكه، رفع مسموميت حاصل از خوراكى‏هاى مانده دريايى، قطع شير مادران.
نيشكر (شكر سرخ)
فوايد: خوردن آن، رفع‏كننده خشونت سينه، ريه و سرفه، مغذى، لطيف‏كننده خون، قطع خونريزى، پاك‏كننده مثانه، پيشگيرى از پيرى زودرس، فرونشاننده التهاب معده، جلوگيرى از سفيد شدن بى‏موقع مو، محرك باه/ آن را با زعفران و گلاب شربت كرده و بنوشيد مقوى قلب و اعصاب، رفع كم‏خونى و ضعف عمومى بدن در افراد سردمزاج/ آن را با بيدمشك شربت كرده و بنوشيد جهت تقويت قلب و اعصاب افراد گرم‏مزاج/ با روغن بادام شيرين مخلوط كرده و بخوريد سبب بهبودى قولنج و دفع نفخ دستگاه گوارش/ آن را در آب حل كرده و به نوزاد بخورانيد براى رفع دل‏درد ناشى از گرمى/ آن را با آب خربزه مخلوط كرده و بخوريد، مقوى معده، رفع سوءهاضمه/ آن را به موضع بماليد براى التيام زخم‏ها، جراحت‏ها، جوش و كورك/ مضر: ريه پيران و بلغمى‏مزاجان مصلح آن: دو سه جوش خوردن هنگام پختن، خوردن انيسون بعد از آن/ نوشيدن آب جوشانده ساقه آن براى معالجه آبله، ناراحتى كمر و كليه، قطع استفراغ/ ساقه آن را بسوزانيد و خاكسترش را با روغن مخلوط كرده و به موضع بماليد جهت درمان زخم سر كودكان و رفع خارش/ ريشه آن را نرم بكوبيد و با كمى عسل مخلوط كرده و به موضع بماليد جهت بيرون آوردن استخوان يا خار يا ... فرو رفته در پوست.
هزارفشان (هزاركشان)
فوايد: خوردن روزى يك درم تا 5 گرم از خوشه آن جهت رفع سردرد و فلج و فراموشى/ ماليدن آن با عسل جهت خناق بلغمى، سرفه كهنه، درد پهلو/ خوردن پخته عصاره آن با گندم جهت غليظ و زياد كردن شير زنان/ خوردن پخته شده‏شاخه و برگ‏هاى تازه آن جهت تقويت معده و درد آن، قطع اسهال/ نشستن در عصاره پخته شده آن جهت بواسير و نواسير، دفع چرك زخم‏ها/ ماليدن ريشه آن با سركه جهت كاهش ورم‏ها و قطع زگيل و ماليدن ريشه آن به تنهايى جهت استحكام استخوان‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 79
شكسته و با آرد كرسنه و حلبه جهت كاهش ورم‏هاى و باز كردن دُملها/ خوردن 5 گرم از ريشه آن جهت افعى گزيدگى و ساير جانوران گزنده/ ماليدن ميوه آن ضخيم كننده مو/ مضر: طحال مصلح آن: كتيرا.
هليله زرد
فوايد: هر روز صبح ناشتا يك قاشق ساييده آن را با قند ساييده مخلوط كرده و بخوريد براى تقويت معده، رفع سرگيجه، معالجه سردرد صفراوى، مقوى مغز و قواى فكرى، درمان يرقان، كهير و جوش‏هاى صفراوى، تصفيه خون/ پوست آن را بسيار نرم بساييد و كمى از آن را به چشم بكشيد براى رفع لك‏هاى سفيد چشم.
هليله سياه‏
فوايد: هر روز تازه آن را بجويد و تفاله آن را دور بريزيد جهت درمان فلج اعضا/ آن را بكوبيد و با روغن بادام شيرين مخلوط كرده و بخوريد براى رفع سوءهاضمه/ يك سال تا يكسال و نيم هر شب كمى از كوبيده آن را بخوريد، مقوى حواس و ذهن، تصفيه‏كننده خون، نافع براى ماليخوليا و وسواس، تقويت ديد چشم، جلوگيرى از سفيد شدن مو، تبديل موى سفيد به سياه/ 40 شب موقع خواب 15 گرم آن را نرم بكوبيد و با آب بخوريد براى رفع يبوست مزمن/ 40 گرم از آن را بكوبيد و شب موقع خواب با آب بخوريد يا ساييده آن را با دوغ يا ماست مخلوط كرده و بخوريد براى رفع يبوست معده ناشى از سردى/ بوداده آن جهت قطع اسهال/ مضر: جگر مصلح آن: عسل.
هليله كابلى (اهليج)
فوايد: در تابستان با رازيانج و شكر و در زمستان با مصطكى جهت تقويت معده و ذهن و حواس، رفع سردرد و فراموشى، ماليخوليا، تصفيه ارواح، وسواس، خوش رنگ كردن رخسار، استسقا، بواسير/ پاشيدن آن به بن دندان جهت تقويت لثه و قطع خونريزى از بن دندان و رويانيدن گوشت آن/ مصلح آن: عناب، سپستان، شكر و قند/ جويدن و خوردن يك عدد هليله كابلى هسته بيرون كرده مفيد براى لقوه/ خوردن يك عدد از آن در هر روز يك عدد به مدت يكسال جهت سفيد نشدن مو/ مرباى آن كه از يكسال نگشته باشد مقوى معده و حواس و جگر/ ماليدن سوخته آن جهت قطع‏
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 80
خون بواسير، تقويت دندان و لثه/ ماليدن گَرد آن روى موضع جهت التيام زخم‏هاى كهنه و مزمن/ مصلح آن: عسل، هليلجات را نبايد بسيار نرم كوبيد بلكه بايد نيم‏كوفته باشد سپس به روغن بادام شيرين چرب كرده استعمال نمود.
وج (ريشه سوسن)
فوايد: 20 گرم از نيم‏كوب شده آن را در يك ليتر آب بجوشانيد و روزى 2 تا 3 فنجان بنوشيد، محرك، بادشكن، مقوى معده، ضدعفونى‏كننده، قى‏آور، خشك‏كننده، ضد تب و تشنج و اسپاسم، مسكّن، آرام‏كننده آريتمى قلب، دفع نفخ، سوءهاضمه، ناراحتى‏هاى معده و سرماخوردگى/ خوردن عصاره تازه آن جهت تقويت حافظه، تصفيه خون و صفرا، درمان درد سينه و پهلو، سرفه، تقويت معده و جگر سرد، كاهش باد معده و درد جگر، تقويت باه، خشك كردن رطوبت دماغ و معده، خرد كردن سنگ مثانه، گرم كردن كليه، تقويت نيروى جنسى/ آن را با مصطكى بكوبيد و بخوريد براى پاك كردن دماغ، درمان فلج، خواب‏رفتگى اعضا و سستى بدن و لكنت زبان/ در دهان نگه داشتن يا جويدن آن باعث سرعت تكلم كودكان/ كشيدن عصاره آن در چشم جهت افزايش بينايى چشم، رفع تاريكى ديد ناشى از رطوبت/ هر شب تازه آن را بكوبيد و به موضع بماليد جهت درمان ورم مفاصل همراه با درد، زيباكننده پوست صورت، رفع لك‏هاى سفيد پوست/ ماليدن آن جهت درمان فالج، تشنج بلغمى و درد مفاصل، كاهش باد، رفع بزرگ شدن طحال/ استحمام با آب جوشانده آن براى تسريع جريان گردش خون/ مضر: گرم‏مزاجان مصلح آن: رازيانه: سكنجبين.
ورد
فوايد: ماليدن برگ آن جهت زخم‏هاى سر و برآمدگى حدقه/ جوييدن برگ و ميوه آن جهت درمان زخم‏هاى لثه، رفع بدبويى دهان، درمان جراحت‏هاى تازه/ آشاميدن آب برگ و ساقه تازه آن با اندكى صمغ عربى جهت تقويت معده، قطع اسهال، بواسير/ آشاميدن آب برگ و ميوه پخته شده آن و با گلاب در حين حيض مانع وضع حمل/ ماليدن برگ آن مقوى معده و بواسيرى كه از آن خون جارى باشد، كاهش‏دهنده ورم‏ها، بازكننده دُمل‏ها/ آب جوشانده برگ و ميوه آن براى سياه كردن مو/ مضر: كليه مصلح آن: شكر.
                        فوائد و خواص گياهان، ص: 81
وسمه (حناى شغال)
فوايد: خضاب آن با آب و نمك جهت سردرد بلغمى/ بخور و ماليدن آن جهت زكام و تقويت مو/ خوردن آب برگ آن يا آب برگ پخته شده آن جهت درمان گزيدن سگ ديوانه، قى‏آور/ روزى 3 بار كمى از آن را با مقدارى آب خمير كرده و به اطراف بيضه بماليد جهت كاهش گرمى و حرارت آن، رفع بندآمدگى ادرار نوزاد/ مضر: ضعيف كننده دماغ مصلح آن: قرنفل، لادن/ روغن آن را با هم‏وزن آن روغن كنجد در آتش ملايم بجوشانند تا روغن بماند آن را به موضع بماليد جهت دراز كردن مو و منع ريختن آن، درمان بواسير و امراض مقعد/ كشيدن تخم آن بر چشم براى منع آب‏ريزش از چشم/ ماليدن گَرد كوبيده آن در چشم براى جلوگيرى از آب آوردن چشم و جذب آب مرواريد. «1»
__________________________________________________
 (1). مخزن الادويه اسرار گياهان دارويى مولف: عقيلى خراسانى- حاجى شريف- احمد- ابطحى موحد ناشر: شركت باورداران- حافظ نوين.
[ دوشنبه سی ام مرداد 1391 ] [ 8:38 ] [ سیدمسعودموسوی الریحانی ]
.: Weblog Themes By MihanSkin :.

درباره وبلاگ

این وب سایت برای بیان مسائل طبی ساخته شده است.لذاازبینندگان این وبلاگ درخواست می شود که اگردراین زمینه سؤالی داشتندآن راازطریق وب سایت tabiat-darmanیاایمیل masodmosavi88@yahoo.com ویادرمواقع ضروری باشمارهای 09127598664 09167686271 09308804110 09308252800 ویاباسامانه پیامکی30001220759866 بامادرمیان بگذارندوجواب آن رابصورت خصوصی دریافت کنند
امکانات وب

چاپ این صفحه

/a>

blockquote>

کد آهنگ براي وبلاگ
دانلود آهنگ جدید